KİM.9.1.1 · 9. sınıf kimya · 1. Dönem 1. Yazılı
Günlük Hayatta Kimya Yazılı Soruları
KİM.9.1.1. Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme. Bu kazanımda günlük hayattan bir araştırma durumu verilir. Uygun örnekleri seçmen, alternatif malzeme önermen, veriden desteklenen sonucu belirlemen ve kimyanın alt disiplinlerini görevlerle eşleştirmen beklenir.
- 4soru tipi
- 16çözümlü soru
- yazılıda 1 soru
Süreç bileşenleri(3)
- Evde kullanılan kimyasal ürünlerin niteliklerini gözlemleyebileceği ortamlar oluşturarak farklılıkları ortaya çıkarır.
- Farklılıkları kimya bilimiyle ilişkilendirmek üzere topladığı verileri kaydeder.
- Verileri yorumlayarak kimyanın günlük hayata katkısına ilişkin değerlendirme yapar.
Etkileşim · Kimya Hayattır
Sorular
Soru 1 / 16 · 0/16 çözüldü1. SORU TİPİ · 5 SORU
Araştırma için uygun örnek seçme ve gerekçelendirme
Bağlamdaki araştırma sorusuna uygun örnekleri seçer, seçiminin hangi özelliğe dayandığını ve hangi koşulların sabit tutulacağını açıklarsın.
Soru 1 / 5
Konserve kutularının iç yüzeyi, metalin gıdayla doğrudan temasını önlemek için ince bir reçineyle kaplanır. Bu kaplamadan gıdaya bisfenol A (BPA) gibi bazı maddelerin geçebildiği bilinmektedir. Yapılan bir çalışmada geçen madde miktarının gıdanın asitliğine, saklama sıcaklığına ve saklama süresine bağlı olduğu saptanmıştır.
Bir araştırmacı, asidik gıdalarda BPA geçişinin asitliği düşük gıdalara göre farklı olup olmadığını incelemek istiyor.
a)Araştırmacının “asidik gıda” grubuna koyması gereken konserveleri işaretleyiniz.
5 puanb)Seçiminizin gerekçesini yazınız. Karşılaştırmanın bilimsel olması için iki grupta hangi koşulların aynı tutulması gerektiğini belirtiniz.
5 puanSoru 2 / 5
Fırında yemek pişirirken alüminyum folyo sıkça kullanılır. Araştırmalar, pişirme sırasında folyodan yemeğe az miktarda alüminyum geçebildiğini ve bu geçişin özellikle asitli ya da tuzlu yiyeceklerde arttığını göstermektedir.
Bir öğrenci, yiyeceğin asitliğinin alüminyum geçişini etkileyip etkilemediğini test eden bir deney planlıyor.
a)Asitliğin etkisini görmek için deneyde “asitli yiyecek” grubunda yer alması gereken örnekleri işaretleyiniz.
4 puanb)Sonuçları karşılaştırmak için verilen örneklerden hangisi kontrol örneği olarak kullanılmalıdır?
2 puanc)Deneyde bütün örnekler için aynı tutulması gereken iki değişkeni yazınız.
4 puanSoru 3 / 5
Mutfak tezgâhlarında kullanılan mermerin ana bileşeni kalsiyum karbonattır. Kalsiyum karbonat asitlerle tepkimeye girerek karbon dioksit gazı oluşturur ve yüzeyde aşınmaya neden olur. Bazı ev ürünlerinin pH değerleri grafikte verilmiştir.
Bir öğrenci, temizlikte kullanılan sıvıların mermere zarar verip vermeyeceğini küçük mermer parçalarıyla test edecektir.
a)Mermer yüzeyle tepkimeye girmesi beklenen sıvıları işaretleyiniz.
4 puanb)Mermer parçası seçtiğiniz sıvılardan birine bırakıldığında kimyasal etkileşimin gerçekleştiğini gösteren iki gözlem yazınız.
4 puanc)Grafikteki ürünlerden mermer tezgâhın günlük temizliği için uygun olan birini önererek gerekçesini yazınız. (Çamaşır suyu dışında)
2 puanSoru 4 / 5
Kırmızı lahana suyu, ortamın asitliğine göre renk değiştiren doğal bir göstergedir. Bir öğrenci, evdeki sıvıların asidik mi bazik mi olduğunu bu göstergeyle belirlemek istiyor. Gösterge, asidik ortamda kırmızı-pembe, nötr ortamda mor, bazik ortamda mavi-yeşil renk alır.
Öğrenci, sonuçlarını doğru yorumlayabilmek için önce rengi bilinen referans sıvılar kullanmak istiyor.
a)Aşağıdaki sıvıların gösterge ile hangi rengi vermesi beklenir? Her sıvı için uygun rengi seçiniz.
6 puanSirke
Saf su
Karbonat (sodyum bikarbonat) çözeltisi
b)Öğrencinin bilinmeyen sıvıları test etmeden önce referans sıvılarla deneme yapmasının nedenini açıklayınız.
4 puanSoru 5 / 5
C vitamini (askorbik asit) ısı, ışık ve havadaki oksijenle temas ettiğinde kolayca bozunur. Bir öğrenci aynı portakallardan sıktığı suyu eşit hacimli dört kaba bölmüş ve kapları 24 saat aşağıdaki koşullarda bekletmiştir: A kabı: Buzdolabında, ağzı kapalı, karanlıkta B kabı: Oda sıcaklığında, ağzı kapalı, karanlıkta C kabı: Oda sıcaklığında, ağzı açık, karanlıkta D kabı: Oda sıcaklığında, ağzı kapalı, güneş ışığı alan pencere önünde Taze sıkılmış portakal suyunda ve 24 saat sonra kaplarda ölçtüğü C vitamini miktarları grafikte verilmiştir.
a)Sıcaklığın C vitamini kaybına etkisini incelemek için sonuçları karşılaştırılması gereken iki kabı işaretleyiniz.
3 puanb)B kabındaki portakal suyunun C vitamini miktarı 24 saatte kaç mg/100 mL azalmıştır?
2 puanmg/100 mL
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Aşağıdaki ifadelerin bu veriyle desteklenip desteklenmediğini belirtiniz.
3 puanHava ile temas, C vitamini kaybını artırmıştır.
Güneş ışığı, C vitamini kaybını artırmıştır.
Buzdolabında saklanan portakal suyunun C vitamini miktarı hiç azalmaz.
ç)Taze sıkılmış meyve suyunun besin değerini korumak için bu verilere dayanan bir öneri yazınız.
2 puan2. SORU TİPİ · 3 SORU
Sağlık ve çevre sorununa alternatif malzeme önerme
Bir maddenin kullanımından doğan sağlık veya çevre sorununu okur, sorunu azaltacak malzemeleri seçer ve önerinin hangi özelliğe dayandığını gerekçelendirirsin.
Soru 1 / 3
Tek kullanımlık plastik pipetler doğada yüzlerce yıl bozunmadan kalabilir. Güneş ışığı ve dalga etkisiyle parçalanarak mikroplastiklere dönüşür ve bu parçacıklar besin zinciri yoluyla canlılara ulaşır.
a)Plastik pipetlerin yerine kullanılabilecek, mikroplastik sorununu azaltan seçenekleri işaretleyiniz.
5 puanb)Seçtiğiniz malzemelerden ikisinin neden daha uygun olduğunu malzemenin özelliğiyle ilişkilendirerek yazınız.
5 puanSoru 2 / 3
Bakır kaplar ısıyı iyi iletir ve geleneksel mutfaklarda yaygın olarak kullanılır. Ancak limonata, ayran ve turşu gibi asitli yiyecekler kalaylanmamış bakır kaplarda bekletilirse bakır iyonları yiyeceğe geçebilir. Fazla bakır alımı mide bulantısı ve kusma gibi zehirlenme belirtilerine yol açabilir.
a)Limonatayı bekletmek için kalaysız bakır sürahi yerine kullanılabilecek kapları işaretleyiniz.
5 puanb)Önerinizin gerekçesini yazınız. Bakır kapların geleneksel olarak neden kalaylandığını açıklayınız.
5 puanSoru 3 / 3
Bazı çamaşır ve bulaşık deterjanlarında bulunan fosfatlar, atık sularla göl ve akarsulara ulaşır. Fosfat, algler için besin görevi görür. Algler aşırı çoğaldığında sudaki oksijen azalır ve balık ölümleri görülebilir.
a)Bu sorunu azaltmaya yönelik uygun uygulamaları işaretleyiniz.
5 puanb)Fosfatın sudaki balıkları dolaylı olarak nasıl etkilediğini neden-sonuç ilişkisi kurarak yazınız.
5 puan3. SORU TİPİ · 4 SORU
Kimyanın alt disiplinleri, meslekler ve bilim insanları
Bir araştırma görevinin hangi alt disipline ait olduğunu, kimya alanındaki mesleklerin görevlerini ve bilim insanlarının katkılarını eşleştirirsin.
Soru 1 / 4
Aşağıda bazı araştırma görevleri verilmiştir.
a)Her görevi en çok ilgili olduğu kimya alt disipliniyle eşleştiriniz.
8 puanİçme suyundaki kurşun miktarının ölçülmesi
Glikozun hücrede enerjiye dönüşme basamaklarının incelenmesi
Daha esnek ve dayanıklı bir ambalaj malzemesi geliştirilmesi
Karbon temelli yeni bir ilaç etken maddesinin sentezlenmesi
b)Bir ekip, bir tepkimenin sıcaklıkla nasıl hızlandığını ve tepkimede ne kadar enerji açığa çıktığını inceliyor. Bu çalışma en çok hangi alt disiplinle ilgilidir?
2 puanSoru 2 / 4
Aşağıda bir gübre fabrikası ve araştırma laboratuvarında yürütülen çalışmalar verilmiştir.
a)Her çalışmayı ilgili alt disiplinle eşleştiriniz.
6 puanGübre örneğindeki azot ve fosfor yüzdesinin belirlenmesi
Metal oksitlerden ısıya dayanıklı seramik kaplama üretilmesi
Amonyak üretim tepkimesinde basınç ve sıcaklığın verime etkisinin incelenmesi
b)Yeni bir sporcu içeceği geliştiren bir ekipte iki farklı alt disiplinin hangi görevleri üstlenebileceğini yazınız.
4 puanSoru 3 / 4
Bir ilaç fabrikasında farklı eğitim alan kişiler birlikte çalışmaktadır.
a)Her görevi bu görevi yürütmesi en uygun meslekle eşleştiriniz.
8 puanYeni bir maddeyi laboratuvarda sentezleyip özelliklerini araştırmak
Üretim hattını tasarlayıp büyük ölçekli üretimin verimini artırmak
Cihazların bakımını yapıp rutin kalite ölçümlerini yürütmek
Fabrikaya gelen lise öğrencilerine güvenli çalışma kurallarını öğretmek
b)Kimya mühendisi olmak isteyen bir öğrenci hangi lisans programını tercih etmelidir?
2 puanSoru 4 / 4
Kimya biliminin gelişimine katkı sağlayan bazı bilim insanlarının çalışmaları verilmiştir.
a)Her katkıyı ilgili bilim insanıyla eşleştiriniz.
6 puanDNA onarım mekanizmalarını açıklayan çalışmalarıyla Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.
Polonyum ve radyum elementlerini keşfetti.
Kapalı kapta yaptığı deneylerle tepkimelerde kütlenin korunduğunu gösterdi.
Damıtma ve süzme gibi yöntemleri geliştirerek deneyi kimyanın merkezine koydu.
b)Lavoisier’nin deneyleri kapalı kapta yapması, sonucun güvenilirliği açısından neden önemlidir? Açıklayınız.
4 puan4. SORU TİPİ · 4 SORU
Gözlem ve veriden desteklenen sonucu belirleme
Tablo veya ölçüm verisinden hangi sonucun desteklendiğini, hangisinin veriyi aştığını ayırt eder; sonucun güvenilirliğini artıracak adımı önerirsin.
Soru 1 / 4
Bir öğrenci aynı büyüklükteki üç bardağa 80 °C sıcaklıkta 200 mL su koymuştur. Birinci bardağı alüminyum folyoyla, ikinci bardağı kâğıt havluyla sarmış, üçüncü bardağı açıkta bırakmıştır. 20 dakika sonra ölçtüğü sıcaklıklar tabloda verilmiştir.
| Bardak | Başlangıç (°C) | 20 dk sonra (°C) |
|---|---|---|
| Folyoyla sarılı | 80 | 62 |
| Kâğıt havluyla sarılı | 80 | 59 |
| Sarılmamış | 80 | 55 |
a)Folyoyla sarılı bardaktaki suyun sıcaklığı kaç °C azalmıştır?
2 puan°C
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)Aşağıdaki ifadelerin bu veriyle desteklenip desteklenmediğini belirtiniz.
6 puanBu koşullarda folyoyla sarmak ısı kaybını azaltmıştır.
Kâğıt havlu, sarılmamış bardağa göre ısı kaybını azaltmıştır.
Folyo, her koşulda en iyi ısı yalıtım malzemesidir.
c)Sonucun güvenilirliğini artırmak için öğrenciye bir öneride bulununuz.
2 puanSoru 2 / 4
pH değeri 3 olan limon suyu ve pH değeri 11 olan çamaşır sodası çözeltisi ayrı kaplarda su ile seyreltiliyor.
a)Her çözeltiye su eklendikçe pH değerinin nasıl değiştiğini belirtiniz.
4 puanLimon suyu (pH = 3)
Çamaşır sodası çözeltisi (pH = 11)
b)Limon suyuna çok fazla su eklenirse pH değeri en fazla hangi değere yaklaşır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)b şıkkındaki cevabınızı gerekçelendiriniz.
4 puanSoru 3 / 4
Kesilen elmanın yüzeyi bir süre sonra kahverengiye döner. Bir öğrenci aynı elmadan eşit büyüklükte dört dilim kesmiş, dilimleri 1 saat boyunca farklı koşullarda bekletmiş ve kararma derecesini gözlemleyerek tabloya yazmıştır.
| Dilim | Bekletme koşulu | Sıcaklık | 1 saat sonraki görünüm |
|---|---|---|---|
| A | Açık tabakta, havayla temas ediyor | Oda sıcaklığı (25 °C) | Belirgin kahverengi |
| B | Yüzeyine limon suyu sürülmüş, açık tabakta | Oda sıcaklığı (25 °C) | Çok hafif kararma |
| C | Bir bardak suyun içinde tamamen batmış | Oda sıcaklığı (25 °C) | Çok hafif kararma |
| D | Açık tabakta, buzdolabında | 4 °C | Hafif kararma |
a)Aşağıdaki ifadeleri öğrencinin verisine göre değerlendiriniz.
8 puanDilimin havayla temasının kesilmesi kararmayı yavaşlatır.
Limon suyu sürülen elmanın besin değeri artar.
Düşük sıcaklıkta bekletilen dilim daha yavaş kararır.
Sirke de dahil bütün asitli sıvılar kararmayı limon suyu kadar önler.
b)A ve C dilimlerinin karşılaştırması, kararmada havayla temasın etkili olduğunu gösterir. Elmadaki maddelerle tepkimeye girerek kararmaya yol açan, havadaki gaz hangisidir?
2 puanSoru 4 / 4
Anında soğuyan buz paketlerinde, paket sıkılınca içindeki amonyum nitrat su ile karışır ve çözünürken ortamdan ısı alır. Kendiliğinden ısınan el ısıtıcılarında ise paket açılınca içindeki demir tozu havadaki oksijenle tepkimeye girer ve ısı açığa çıkar. Bir öğrenci iki paketi aynı anda etkinleştirmiş ve yüzey sıcaklıklarını 30 dakika boyunca ölçmüştür. Sonuçlar grafikte verilmiştir.
a)Soğuk paketin sıcaklığı başlangıç değerine göre en fazla kaç °C düşmüştür?
2 puan°C
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)El ısıtıcısının sıcaklığı başlangıç değerine göre en fazla kaç °C artmıştır?
2 puan°C
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Aşağıdaki ifadelerin grafikteki veriyle desteklenip desteklenmediğini belirtiniz.
3 puanEl ısıtıcısındaki tepkime ortama ısı verir.
Soğuk paketin sıcaklığı 5. ve 10. dakikalar arasında en düşük değerdedir.
El ısıtıcısı, sıcaklığını saatlerce hiç düşürmeden korur.
ç)Burkulan bir bileğe ilk müdahalede hangi paketin kullanılması uygundur? Bu tür paketlerin günlük hayata katkısını paketlerdeki maddelerin ısı alışverişiyle ilişkilendirerek değerlendiriniz.
3 puan—
ilk denemeKİM.9.1.1 · kazanım özeti
16 soru daha çözmen gerekiyor.
0/16 soru çözüldü.
Araştırma için uygun örnek seçme ve gerekçelendirme
Sağlık ve çevre sorununa alternatif malzeme önerme
Kimyanın alt disiplinleri, meslekler ve bilim insanları
Gözlem ve veriden desteklenen sonucu belirleme
Bu kazanımdaki ilerlemen
0/16
soru çözüldüGünlük hayatta kimya etkinliği
Konuyu soruları çözmeden önce interaktif Maarif etkinliğiyle pekiştirebilirsin.
Sık sorulan sorular
KİM.9.1.1 kazanımından OYSS 1. dönem 1. yazılıda kaç soru çıkar?
MEB 2026-2027 dağılım tablosuna göre KİM.9.1.1 kazanımı 5 senaryonun 4 tanesinde yer alır ve yer aldığı senaryolarda 1 soru çıkar.
KİM.9.1.1 kazanımında hangi soru tipleri sorulur?
Bu sayfada 4 soru tipi bulunur: Araştırma için uygun örnek seçme ve gerekçelendirme; Sağlık ve çevre sorununa alternatif malzeme önerme; Kimyanın alt disiplinleri, meslekler ve bilim insanları; Gözlem ve veriden desteklenen sonucu belirleme.
KİM.9.1.1 kazanımının süreç bileşenleri nelerdir?
a) Evde kullanılan kimyasal ürünlerin niteliklerini gözlemleyebileceği ortamlar oluşturarak farklılıkları ortaya çıkarır. b) Farklılıkları kimya bilimiyle ilişkilendirmek üzere topladığı verileri kaydeder. c) Verileri yorumlayarak kimyanın günlük hayata katkısına ilişkin değerlendirme yapar.
9. sınıf 1. dönem 1. yazılı diğer kazanımları
Bütün kazanımları senaryona göre bir arada çalışmak ve süreli prova yazılıya girmek için 9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları sayfasına dönebilirsin.