KİM.9.1.3 · 9. sınıf kimya · 1. Dönem 1. Yazılı
Atom Teorileri Yazılı Soruları
KİM.9.1.3. Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme. Bu kazanımda atom teorilerinin varsayımları ve atom altı taneciklerin keşif tarihleri kullanılır. Tanecikleri yük ve kütleleriyle tanıman, zaman şeridinden çıkarım yapman ve yeni kanıtın hangi varsayımı değiştirdiğini açıklaman beklenir.
- 4soru tipi
- 14çözümlü soru
- yazılıda 2 soru
Süreç bileşenleri(3)
- Atom teorilerinin gelişim sürecinde atomun yapısına ilişkin niteliklerin farkını ortaya koyar.
- Elektron, proton ve nötronun yükü, kütlesi ve keşif tarihlerine ilişkin hazır veri seti kullanır.
- Bilimsel verileri inceleyerek bilimsel bilginin değişebilirliğini değerlendirir.
Etkileşim · Atomdan Periyodik Tabloya
Sorular
Soru 1 / 14 · 0/14 çözüldü1. SORU TİPİ · 3 SORU
Atomun temel tanecikleri: konum, yük ve kütle
Günümüz atom modelindeki kavramları ve proton, nötron, elektronun yük, kütle ve konum verilerini kullanarak tanımı verilen kavramı bulursun.
Soru 1 / 3
Günümüz atom modeline göre atom; merkezde bulunan, çok küçük hacimli ama kütlesinin neredeyse tamamını taşıyan bir bölge ile bu bölgenin çevresindeki geniş bir bölgeden oluşur. Atomu oluşturan taneciklerin yükleri ve bulundukları yerler birbirinden farklıdır.
Günümüz atom modeline göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a)Atomun kütlesini oluşturan pozitif yüklü ve yüksüz taneciklerin bulunduğu bölgenin adı nedir?
3 puanb)Atomda belirli enerji bölgelerinde bulunan negatif yüklü tanecik hangisidir?
3 puanc)Sayısı atomun kimliğini (atom numarasını) belirleyen pozitif yüklü tanecik hangisidir?
4 puanSoru 2 / 3
Atomun temel taneciklerine ait bazı veriler tabloda verilmiştir.
| Tanecik | Bağıl yük | Bağıl kütle (akb) | Bulunduğu yer |
|---|---|---|---|
| X | +1 | ≈ 1 | Çekirdek |
| Y | 0 | ≈ 1 | Çekirdek |
| Z | −1 | ≈ 1/1836 | Çekirdeğin çevresi (elektron bulutu) |
a)X, Y ve Z taneciklerinin adlarını belirleyiniz.
6 puanX
Y
Z
b)Tablodaki verilere dayanarak “Atomun kütlesinin neredeyse tamamı çekirdekte toplanmıştır.” yargısını gerekçelendiriniz.
4 puanSoru 3 / 3
Nötr bir atomun çekirdeğinde 17 proton ve 18 nötron bulunmaktadır. Bu atom bir elektron alarak iyon hâline geçiyor.
a)Nötr atomdaki elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)Atomun kütle numarası kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Oluşan iyondaki elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
ç)İyon oluşurken atom numarasının neden değişmediğini açıklayınız.
4 puan2. SORU TİPİ · 4 SORU
Kronolojiden model ve tanecik ilişkisi kurma
Atom teorilerinin ve taneciklerin keşif tarihlerini bir zaman şeridinde birlikte okur, hangi modelin hangi taneciği içerebileceğini çıkarırsın.
Soru 1 / 4
Farklı bilim insanlarının atomla ilgili teorileri, maddenin yapısına ilişkin bugünkü bilgimizin temelini oluşturur. Bu teoriler, maddenin atomlardan oluştuğu fikrinden başlayarak atom altı taneciklerin keşfine kadar uzanır.
a)Keşif tarihlerine göre negatif yüklü taneciklerden (elektronlardan) söz eden atom modellerini işaretleyiniz.
6 puanb)Dalton atom teorisinin elektrondan söz etmemesinin nedenini zaman şeridine dayanarak açıklayınız.
4 puanSoru 2 / 4
Aşağıda atomun yapısına ilişkin gelişmelerin tarihleri verilmiştir.
a)Protonun tanımlanmasından önce ortaya konduğu hâlde atomun merkezinde pozitif yüklü bir çekirdekten söz eden atom modellerini işaretleyiniz.
4 puanb)Rutherford’un çekirdek kütlesinin, içerdiği protonların kütlesinden daha büyük olduğunu fark etmesi sonraki çalışmaları nasıl yönlendirmiştir? Zaman şeridini kullanarak açıklayınız.
6 puanSoru 3 / 4
Atom modellerine ait bazı kartlar karışık sırada verilmiştir.
a)Kartları ortaya konuldukları tarihe göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.
5 puan1.
Elektronlar çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde bulunur.
2.
Atom bölünemeyen, içi dolu küre şeklinde bir taneciktir.
3.
Elektronun yeri kesin belirlenemez; bulunma olasılığı orbitallerle ifade edilir.
4.
Atom, içine elektronların gömülü olduğu pozitif yüklü bir küredir.
5.
Pozitif yük ve kütle, küçük ve yoğun bir çekirdekte toplanmıştır.
b)Çekirdek kavramı ilk kez hangi atom modelinde yer almıştır?
2 puanc)Orbital kavramı hangi atom modeline aittir?
3 puanSoru 4 / 4
Atomun yapısına ilişkin farklı dönemlerde önerilen modellerin çizimleri karışık sırada verilmiştir.
a)Her çizimin hangi atom modeline ait olduğunu belirtiniz.
5 puanA
B
C
D
E
b)Çekirdek kavramının yer aldığı modellere ait çizimleri işaretleyiniz.
2 puanc)D modelinden E modeline geçilmesini sağlayan deneysel kanıtı yazınız. Bu geçişin bilimsel bilginin değişebilirliğini nasıl gösterdiğini açıklayınız.
3 puan3. SORU TİPİ · 3 SORU
Yeni kanıtla değişen varsayımı belirleme
Bir deney kanıtının hangi model varsayımını geçersiz kıldığını bulur, değişen ve korunan bilgiyi ayırarak bilimsel bilginin değişebilirliğini değerlendirirsin.
Soru 1 / 3
Rutherford, çok ince altın levhayı pozitif yüklü alfa tanecikleriyle bombardıman etmiştir. Taneciklerin çok büyük bölümü levhadan sapmadan geçmiş, çok az bir kısmı büyük açılarla sapmış ve pek azı geri dönmüştür.
a)Her gözlemin hangi sonuca kanıt olduğunu eşleştiriniz.
4 puanTaneciklerin çok büyük bölümü sapmadan geçmiştir.
Çok az tanecik büyük açıyla sapmış veya geri dönmüştür.
b)Bu deney Thomson modelinin hangi varsayımını geçersiz kılmıştır? Gerekçesiyle açıklayınız.
6 puanSoru 2 / 3
Dalton atom teorisinin bazı varsayımları aşağıda verilmiştir.
a)Her varsayımın günümüz bilgisine göre geçerli olup olmadığını belirtiniz.
6 puanMadde, atom adı verilen çok küçük taneciklerden oluşur.
Atomlar bölünemez ve daha küçük taneciklere ayrılamaz.
Bir elementin bütün atomları her yönüyle (kütle dâhil) özdeştir.
Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz, yeniden düzenlenir.
b)“Atomlar bölünemez.” varsayımının değişmesine neden olan iki bilimsel gelişmeyi yazınız.
4 puanSoru 3 / 3
Bir öğrenci “Bilim insanları sürekli fikir değiştirdiğine göre eski atom modelleri tamamen yanlıştır ve hiçbir işe yaramamıştır.” demiştir.
a)Öğrencinin görüşünü bir atom modelinden örnek vererek değerlendiriniz.
6 puanb)Bilimsel bilginin değişebilir olmasının nedenini bir cümleyle yazınız.
4 puan4. SORU TİPİ · 4 SORU
Bohr modeli: temel hâl, uyarılma ve ışık yayımı
Enerji düzeyi şeması üzerinde elektron geçişlerini yorumlar; ışık soğurma ve yayımı ile Bohr modelinin sınırlarını açıklarsın.
Soru 1 / 4
Bohr modeline göre hidrojen atomundaki elektron, çekirdekten belirli uzaklıklardaki enerji düzeylerinde bulunabilir. Elektron en düşük enerji düzeyinde (n = 1) iken atom temel hâldedir. Elektron dışarıdan enerji alarak daha yüksek bir düzeye geçerse atom uyarılmış hâle gelir.
a)Her elektron geçişinde enerjinin soğurulduğunu mu yoksa ışık olarak yayıldığını mı belirtiniz.
6 puann = 1 → n = 3
n = 4 → n = 2
n = 3 → n = 1
b)Hidrojen atomunun spektrumunun sürekli değil, belirli çizgilerden oluşmasını Bohr modeliyle açıklayınız.
4 puanSoru 2 / 4
Bohr modeli hidrojen atomunun çizgi spektrumunu başarıyla açıklamıştır. Ancak helyum, lityum gibi çok elektronlu atomların spektrumlarındaki çizgiler bu modelle açıklanamamıştır.
a)Bohr modelinin başarıyla açıklayabildiği tanecikleri işaretleyiniz.
4 puanb)Bohr modelinin bu sınırlılığının bilimsel bilginin değişebilirliğiyle ilişkisini açıklayınız.
6 puanSoru 3 / 4
Bohr modeline göre hidrojen atomundaki elektronun yaptığı bazı geçişler enerji düzeyi şemasında I, II, III ve IV ile gösterilmiştir. Şemadaki düzeyler arası uzaklıklar ölçekli değildir; enerji n büyüdükçe artar.
a)Şemaya göre aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirtiniz.
4 puanI numaralı geçişten sonra atom uyarılmış hâldedir.
II numaralı geçişte elektron çekirdeğe yaklaşır.
IV numaralı geçişte atom dışarıya ışık yayar.
Elektron n = 5 düzeyindeyken atom temel hâldedir.
b)Atomu uyarılmış hâlden temel hâle döndüren geçiş hangisidir?
2 puanc)II ve III numaralı geçişlerde yayılan ışığın enerjilerini karşılaştırınız ve gerekçelendiriniz.
4 puanSoru 4 / 4
Uyarılan atomlar yalnızca kendilerine özgü dalga boylarında ışık yayar. Bu nedenle bir elementin yayma (emisyon) spektrumu o elementin “parmak izi” gibidir. Bilinmeyen bir gaz örneğinin yayma spektrumu aşağıda verilmiştir.
a)Yayma spektrumları verilen elementlerin örnekte bulunup bulunmadığını belirtiniz.
3 puanHidrojen
Lityum
Sodyum
b)Aşağıda hidrojen gazının soğurma (absorpsiyon) spektrumu verilmiştir. Koyu çizgilerin, hidrojenin yayma spektrumundaki çizgilerle aynı dalga boylarında olmasını Bohr modeliyle açıklayınız.
4 puanc)Spektrumu verilen elementlerden hangisinin çizgileri Bohr modeliyle tam olarak açıklanabilir?
3 puan—
ilk denemeKİM.9.1.3 · kazanım özeti
14 soru daha çözmen gerekiyor.
0/14 soru çözüldü.
Atomun temel tanecikleri: konum, yük ve kütle
Kronolojiden model ve tanecik ilişkisi kurma
Yeni kanıtla değişen varsayımı belirleme
Bohr modeli: temel hâl, uyarılma ve ışık yayımı
Bu kazanımdaki ilerlemen
0/14
soru çözüldüAtom teorileri etkinliği
Konuyu soruları çözmeden önce interaktif Maarif etkinliğiyle pekiştirebilirsin.
Sık sorulan sorular
KİM.9.1.3 kazanımından OYSS 1. dönem 1. yazılıda kaç soru çıkar?
MEB 2026-2027 dağılım tablosuna göre KİM.9.1.3 kazanımı 5 senaryonun 5 tanesinde yer alır ve yer aldığı senaryolarda 2 soru çıkar.
KİM.9.1.3 kazanımında hangi soru tipleri sorulur?
Bu sayfada 4 soru tipi bulunur: Atomun temel tanecikleri: konum, yük ve kütle; Kronolojiden model ve tanecik ilişkisi kurma; Yeni kanıtla değişen varsayımı belirleme; Bohr modeli: temel hâl, uyarılma ve ışık yayımı.
KİM.9.1.3 kazanımının süreç bileşenleri nelerdir?
a) Atom teorilerinin gelişim sürecinde atomun yapısına ilişkin niteliklerin farkını ortaya koyar. b) Elektron, proton ve nötronun yükü, kütlesi ve keşif tarihlerine ilişkin hazır veri seti kullanır. c) Bilimsel verileri inceleyerek bilimsel bilginin değişebilirliğini değerlendirir.
9. sınıf 1. dönem 1. yazılı diğer kazanımları
Bütün kazanımları senaryona göre bir arada çalışmak ve süreli prova yazılıya girmek için 9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları sayfasına dönebilirsin.