Gaz Yasaları
Hesaplayıcı
PV=nRT, Boyle, Charles ve Avogadro yasaları — birim dönüşümlü, adım adım çözümlü. TYT ve AYT kimya.
Üç alana değer girin — dördüncü otomatik hesaplanır
Gaz Yasaları Nedir?
Gaz yasaları, gazların basınç (P), hacim (V), sıcaklık (T) ve mol sayısı (n) arasındaki ilişkileri açıklayan temel kimya yasalarıdır. Boyle yasası sabit sıcaklıkta basınç ile hacim arasındaki ters orantıyı, Charles yasası sabit basınçta sıcaklık ile hacim arasındaki doğru orantıyı, Avogadro yasası ise mol sayısı ile hacim arasındaki doğru orantıyı tanımlar.
Bu üç yasa birleştirildiğinde ideal gaz yasası PV = nRT elde edilir. Bu denklem YKS TYT ve AYT kimya sınavlarında en çok çıkan formüller arasında yer alır.
Gaz Yasaları Formülleri
İdeal Gaz Yasası
Basınç, hacim, mol sayısı ve sıcaklık arasındaki genel ilişki. Boyle, Charles ve Avogadro yasalarının birleşimidir.
R = 8,314 J/(mol·K) | R = 0,082 L·atm/(mol·K)Boyle Yasası
Sabit sıcaklıkta basınç ile hacim ters orantılıdır. Basınç artar → hacim azalır.
Koşul: T = sabit, n = sabitCharles Yasası
Sabit basınçta hacim ile mutlak sıcaklık doğru orantılıdır. Sıcaklık artar → hacim artar.
Koşul: P = sabit, n = sabit | T Kelvin olmalıAvogadro Yasası
Sabit P ve T'de hacim mol sayısı ile doğru orantılıdır. 1 mol ideal gaz STP'de 22,4 L kaplar.
Koşul: P = sabit, T = sabitÖrnek Problemler
2 mol N₂ gazı 300 K sıcaklıkta 5 L'lik bir kapta bulunuyor. Kapta oluşan basınç kaç atm'dir?
3 atm basınçta 8 L hacmi olan bir gaz, sabit sıcaklıkta hacmi 12 L'ye genişletiliyor. Yeni basınç ne olur?
273 K'de 5 L hacmine sahip bir gaz sabit basınçta 546 K'ye ısıtılıyor. Yeni hacim ne olur?
STP koşullarında 1 mol gaz 22,4 L yer kaplıyor. Aynı koşullarda 3 mol gazın hacmi ne olur?
Sıkça Sorulan Sorular
İdeal gaz yasası (PV=nRT) nedir?
İdeal gaz yasası, bir gazın basınç (P), hacim (V), mol sayısı (n) ve sıcaklık (T) arasındaki ilişkiyi tanımlar: PV = nRT. Burada R evrensel gaz sabitidir. Bu denklem Boyle, Charles ve Avogadro yasalarının birleşiminden elde edilir ve lise kimyasında en çok kullanılan gaz denklemdir.
Boyle yasası nedir ve nasıl uygulanır?
Boyle yasası, sabit sıcaklıkta bir gazın basıncı ile hacminin ters orantılı olduğunu belirtir: P₁V₁ = P₂V₂. Örneğin 2 atm basınçta 5 L olan gaz; sıcaklık sabitken basıncı 4 atm'e çıkarılırsa hacim 2,5 L'ye düşer. Basınç artarsa hacim azalır.
Charles yasası nedir?
Charles yasası, sabit basınçta bir gazın hacminin mutlak sıcaklığı (Kelvin) ile doğru orantılı olduğunu belirtir: V₁/T₁ = V₂/T₂. Sıcaklığın Kelvin cinsinden kullanılması zorunludur; Celsius kullanılamaz çünkü formülde T değeri sıfır olamaz. Sıcaklık artarsa hacim artar.
Avogadro yasası nedir?
Avogadro yasası, sabit basınç ve sıcaklıkta bir gazın hacminin mol sayısıyla doğru orantılı olduğunu ifade eder: V₁/n₁ = V₂/n₂. Bu yasa STP'de (0°C, 1 atm) her gazın 1 molünün 22,4 litre kapladığının temelidir. Mol sayısı artarsa hacim artar.
R gaz sabiti hangi değeri alır?
R evrensel gaz sabiti, kullanılan birimlere göre farklı değer alır. SI birimlerinde (Pa, m³): R = 8,314 J/(mol·K). Basınç atm ve hacim litre cinsinden girilirse: R = 0,082057 L·atm/(mol·K). Bu hesaplayıcı her iki birim sistemiyle de çalışır; otomatik dönüşüm yapar.
Sıcaklık neden Kelvin cinsinden olmalıdır?
Charles yasası ve ideal gaz denkleminde sıcaklık bölende yer alır; bu yüzden T = 0 olamaz. Ayrıca orantısal ilişki yalnızca mutlak sıcaklık ölçeğinde (Kelvin) geçerlidir. Dönüşüm: T(K) = T(°C) + 273,15. Bu araç °C girişini otomatik olarak Kelvine çevirir.
STP koşulları nedir?
STP (Standart Sıcaklık ve Basınç) 0°C (273,15 K) ve 1 atm (101 325 Pa) koşullarını ifade eder. Türk lise kimya müfredatında bu koşullarda 1 mol ideal gazın 22,4 litre hacim kapladığı kabul edilir. Hesaplayıcıdaki "STP" düğmesiyle bu değerler otomatik doldurulur.
İdeal gaz ile gerçek gaz arasındaki fark nedir?
İdeal gaz, moleküller arası çekim kuvvetleri ve molekül hacminin ihmal edildiği hipotetik bir modeldir. Gerçek gazlar yüksek basınç ve düşük sıcaklıkta bu varsayımlardan sapar; bu durumda van der Waals denklemi kullanılır. Lise kimyasında gazlar genellikle ideal gaz kabul edilir.
Gaz Yasaları Hesaplayıcı Hakkında
Boyle yasası basınç ile hacim arasındaki ters orantıyı açıklar (P₁V₁ = P₂V₂). Charles yasası sıcaklık ile hacim arasındaki doğru orantıyı tanımlar (V₁/T₁ = V₂/T₂). Avogadro yasası ise gazın mol sayısı arttıkça hacmin arttığını belirtir (V₁/n₁ = V₂/n₂). Bu üç yasa birleştirildiğinde ideal gaz yasası PV = nRT elde edilir ve gaz problemlerinin büyük çoğunluğu bu denklem ile çözülebilir. Bu araç YKS TYT ve AYT kimya sınavlarına hazırlanan öğrenciler için atm, Pa, kPa, mmHg, bar, litre, mL, m³, Kelvin ve Celsius birimleriyle tam kapsamlı gaz hesapları yapmanızı sağlar.