KİM.9.1.5 · 9. sınıf kimya · 1. Dönem 1. Yazılı
Elektron Dizilimi Yazılı Soruları
KİM.9.1.5. Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme. Bu kazanımda Aufbau, Pauli ve Hund kurallarına göre elektron dizilimi yazılır. Verilen koşuldan dizilimi kurman, tam dolu orbital ve aynı yönlü elektron sayısını bulman, küresel simetriyi gerekçelendirmen beklenir.
- 4soru tipi
- 11çözümlü soru
- yazılıda 1 soru
Süreç bileşenleri(2)
- Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin örüntü bulur.
- Bilimsel ilkelere ulaşmak için örüntülerden genellemeler yapar.
Etkileşim · Atomdan Periyodik Tabloya
Sorular
Soru 1 / 11 · 0/11 çözüldü1. SORU TİPİ · 3 SORU
Verilen koşuldan dizilim yazma ve nicelik çıkarma
Bir enerji düzeyindeki elektron sayısı gibi bir koşuldan temel hâl dizilimini kurar; son terim, atom numarası, tam dolu orbital ve aynı yönlü elektron sayısını bulursun.
Soru 1 / 3
Kararlı (temel) hâldeki elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁴ olan atomun 2p orbitallerinde 4 elektron vardır. Bu atomun 2p orbital şeması Aufbau ve Hund kurallarına göre aşağıdaki gibidir.
Bu bilgiyi kullanarak 3. enerji düzeyinde 6 elektron bulunduran temel hâldeki bir atom için aşağıdaki soruları cevaplayınız.
I.Elektron diziliminin son terimini yazınız.
2 puanII.Tam dolu orbital sayısını bulunuz.
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
III.Atom numarası kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
IV.Orbital şemasında aynı yönlü en fazla kaç elektron bulunur?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
V.p orbitallerindeki toplam elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
Soru 2 / 3
2. enerji düzeyinde 5 elektron bulunduran temel hâldeki bir atom için aşağıdaki soruları cevaplayınız.
I.Atomun elektron dizilimini yazınız.
2 puanII.Atom numarası kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
III.Tam dolu orbital sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
IV.Yarı dolu orbital sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
V.Orbital şemasında aynı yönlü en fazla kaç elektron bulunur?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
Soru 3 / 3
Temel hâlde elektron dizilimi 4s¹ ile biten ve 3d orbitalinde elektron bulunmayan bir atom için aşağıdaki soruları cevaplayınız.
I.Atom numarası kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
II.Tam dolu orbital sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
III.s orbitallerindeki toplam elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
IV.Değerlik elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
V.Atomun elektron dizilimini soy gaz kısaltmasıyla yazınız.
2 puan2. SORU TİPİ · 2 SORU
Küresel simetriye göre sınıflandırma ve gerekçelendirme
Atom numarası, dizilim veya orbital şemasıyla verilen atomları son alt kabuğun tam ya da yarı dolu olmasına göre sınıflandırır; Cr ve Cu özel durumlarını açıklarsın.
Soru 1 / 2
Bir atomun elektron dizilimindeki son alt kabuğun tam dolu ya da yarı dolu olması atoma küresel simetri özelliği kazandırır. 4. periyotta elektron diziliminin d⁴ ya da d⁹ ile bitmesi beklenen atomlar, daha kararlı olabilmek için 4s orbitalinden bir elektronu 3d’ye aktararak küresel simetrik hâle geçer.
a)Aşağıdaki atomları küresel simetrik yük dağılımına sahip olup olmamalarına göre sınıflandırınız.
5 puanI. [Ne] 3s¹
II. [Ar] 4s² 3d³
III. Orbital şeması verilen atom
IV. Orbital şeması verilen atom
V. ₂₉Cu
b)II ve V numaralı atomlar için sınıflandırmanızı gerekçelendiriniz.
5 puanSoru 2 / 2
Son alt kabuğu tam dolu ya da yarı dolu olan atomlar küresel simetrik yük dağılımına sahiptir.
a)Atom numarası verilen atomları sınıflandırınız.
5 puan₇N
₈O
₁₂Mg
₁₇Cl
₂₄Cr
b)₂₄Cr atomunun temel hâl elektron dizilimini soy gaz kısaltmasıyla yazınız.
2 puanc)Cr atomunun elektron diziliminin beklenen biçimden neden farklı olduğunu açıklayınız.
3 puan3. SORU TİPİ · 3 SORU
Orbital şemasında Aufbau, Pauli ve Hund denetimi
Verilen orbital şemalarının hangi yerleşim kuralını ihlal ettiğini belirler, hatalı şemayı kurallara uygun biçimde düzeltirsin.
Soru 1 / 3
Aufbau: Elektronlar orbitallere düşük enerjiliden başlayarak yerleşir. Pauli: Bir orbitalde en fazla iki elektron bulunur ve bu elektronlar zıt yönlüdür. Hund: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce birer birer ve aynı yönlü yerleşir.
a)Temel hâlde olduğu belirtilen şemaları değerlendiriniz.
8 puanI.
II.
III.
IV.
b)I numaralı şemayı kurallara uygun hâle getirip nedenini yazınız.
2 puanSoru 2 / 3
Aşağıdaki orbital şemaları bazı taneciklere aittir.
a)Şemaların temel hâl elektron dizilimi olduğu varsayılıyor. Her şemanın hangi kurala uyup uymadığını belirtiniz.
6 puanI.
II.
III.
b)I numaralı şema, taneciğin hangi hâlde olduğunu gösterir?
2 puanc)II numaralı şemadaki hatayı açıklayınız.
2 puanSoru 3 / 3
Bir öğrenci temel hâldeki ₁₆S atomunun orbital şemasını aşağıdaki gibi çizmiştir. Öğretmeni şemada iki hata bulunduğunu söylemiş ve öğrenciye bazı düzeltme önerileri sunmuştur.
a)Aşağıdaki düzeltme önerilerinin her birini, şemayı Aufbau, Pauli ve Hund kurallarına uygun hâle getirmeye katkı sağlayıp sağlamadığına göre değerlendiriniz.
6 puanBirinci 3p orbitalindeki elektronlardan birinin yönünü ters çevirmek (↑↓)
İkinci 3p orbitalindeki elektronlardan birini boş olan üçüncü 3p orbitaline, birinci 3p orbitalindeki tek elektronlarla aynı yönlü olacak biçimde taşımak
3s orbitalindeki elektronlardan birini boş olan üçüncü 3p orbitaline taşımak
İkinci 3p orbitalindeki iki elektronu da birinci 3p orbitaline taşımak
b)Şema kurallara uygun biçimde düzeltildiğinde S atomunda kaç yarı dolu orbital bulunur?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Öğrencinin şemasındaki iki hatanın hangi kurallara aykırı olduğunu belirtiniz ve 3p orbitallerinin doğru şemasını yazınız.
2 puan4. SORU TİPİ · 3 SORU
Dizilim örüntüsünden genelleme ve değerlik elektronu
Birkaç atomun elektron diziliminden ortak örüntüyü bulur, soy gaz kısaltmasıyla gösterim yapar ve değerlik elektronu için genelleme kurarsın.
Soru 1 / 3
Bazı atomların elektron dizilimleri tabloda verilmiştir.
| Atom | Elektron dizilimi |
|---|---|
| ₃Li | 1s² 2s¹ |
| ₁₁Na | 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ |
| ₁₉K | 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ |
a)Bu dizilimlerdeki ortak örüntüyü yazınız.
4 puanb)Örüntüye göre ₃₇Rb atomunun elektron diziliminin son terimi ne olur?
2 puanc)₁₁Na atomunun dizilimini soy gaz kısaltmasıyla yazınız.
2 puanç)Bu atomların değerlik elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
Soru 2 / 3
Bazı atomların soy gaz kısaltmasıyla elektron dizilimleri verilmiştir.
| Atom | Kısa dizilim | Değerlik elektron sayısı |
|---|---|---|
| ₁₂Mg | [Ne] 3s² | 2 |
| ₁₃Al | [Ne] 3s² 3p¹ | 3 |
| ₁₆S | [Ne] 3s² 3p⁴ | 6 |
| ₁₇Cl | [Ne] 3s² 3p⁵ | ? |
a)Tablodaki örüntüye göre Cl atomunun değerlik elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)Değerlik elektron sayısının dizilimden nasıl bulunduğuna ilişkin bir genelleme yazınız.
4 puanc)₁₅P atomunun dizilimini soy gaz kısaltmasıyla yazınız.
2 puanç)₁₅P atomunun değerlik elektron sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
Soru 3 / 3
Temel hâldeki ₆C, ₇N ve ₈O atomlarının 2p orbital şemaları aşağıda verilmiştir.
a)Şemalardaki örüntüyü kullanarak elektronların eş enerjili orbitallere yerleşimiyle ilgili bir genelleme yazınız.
4 puanb)Yazdığınız genelleme hangi kural olarak bilinir?
2 puanc)Örüntüye göre temel hâldeki ₉F atomunun 2p orbitallerinde kaç yarı dolu orbital bulunur?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
ç)Aynı genellemeyi kullanarak temel hâldeki ₁₅P atomunun 3p orbitallerinde kaç yarı dolu orbital bulunduğunu bulunuz.
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
—
ilk denemeKİM.9.1.5 · kazanım özeti
11 soru daha çözmen gerekiyor.
0/11 soru çözüldü.
Verilen koşuldan dizilim yazma ve nicelik çıkarma
Küresel simetriye göre sınıflandırma ve gerekçelendirme
Orbital şemasında Aufbau, Pauli ve Hund denetimi
Dizilim örüntüsünden genelleme ve değerlik elektronu
Bu kazanımdaki ilerlemen
0/11
soru çözüldüOrbitaller ve elektron dizilimi etkinliği
Konuyu soruları çözmeden önce interaktif Maarif etkinliğiyle pekiştirebilirsin.
Sık sorulan sorular
KİM.9.1.5 kazanımından OYSS 1. dönem 1. yazılıda kaç soru çıkar?
MEB 2026-2027 dağılım tablosuna göre KİM.9.1.5 kazanımı 5 senaryonun 3 tanesinde yer alır ve yer aldığı senaryolarda 1 soru çıkar.
KİM.9.1.5 kazanımında hangi soru tipleri sorulur?
Bu sayfada 4 soru tipi bulunur: Verilen koşuldan dizilim yazma ve nicelik çıkarma; Küresel simetriye göre sınıflandırma ve gerekçelendirme; Orbital şemasında Aufbau, Pauli ve Hund denetimi; Dizilim örüntüsünden genelleme ve değerlik elektronu.
KİM.9.1.5 kazanımının süreç bileşenleri nelerdir?
a) Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin örüntü bulur. b) Bilimsel ilkelere ulaşmak için örüntülerden genellemeler yapar.
9. sınıf 1. dönem 1. yazılı diğer kazanımları
Bütün kazanımları senaryona göre bir arada çalışmak ve süreli prova yazılıya girmek için 9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları sayfasına dönebilirsin.