KİM.10.1.1 · 10. sınıf kimya · 1. Dönem 1. Yazılı
Kimyasal Değişimin Kanıtları Yazılı Soruları
KİM.10.1.1. Kimyasal değişimlere ilişkin kanıtları belirlemeye yönelik bilimsel gözlem yapabilme. Bu kazanımda günlük olaylardaki kimyasal değişimin gözlenebilir kanıtları sorulur. Gaz çıkışı, çökelti, renk ve enerji değişimini tanıman, fiziksel değişimle ayırman ve suyun elektrolizini tanecik düzeyinde açıklaman beklenir.
- 5soru tipi
- 11çözümlü soru
- yazılıda 1 soru
Süreç bileşenleri(3)
- Gözlemlenebilir göstergeleri (enerji değişimi, gaz çıkışı, renk değişimi, yeni katı oluşumu) tanımlar.
- Bu göstergelere ilişkin veri toplar ve kaydeder.
- Topladığı verileri tepkenlerin alt mikro seviyedeki değişimi temelinde açıklar.
Etkileşim · Kimyasal Tepkimeler
Sorular
Soru 1 / 11 · 0/11 çözüldü1. SORU TİPİ · 2 SORU
Olaydan kimyasal değişim kanıtı belirleme
Günlük hayattaki olaylarda kimyasal değişimin gözlenebilir kanıtını (gaz, çökelti, renk, ısı-ışık) belirler; fiziksel değişimle karışan durumları ayırt edersin.
Soru 1 / 2
Maddelerin yapısının değişerek özellikleri farklı yeni maddeler oluşturmasına kimyasal değişim denir. Gaz çıkışı, renk ve koku değişimi, çökelti oluşması, ısı veya ışık açığa çıkması gibi gözlemler kimyasal değişimin kanıtı olabilir.
a)Her olay için en belirgin kimyasal değişim kanıtını seçiniz.
6 puanSirkeye atılan yumurta kabuğunun köpürmesi
Kireç suyuna pipetle üflendiğinde suyun bulanması
Kesilip açıkta bırakılan elmanın kararması
Kibritin çakılıp yanması
Mağara tavanından damlayan sudan sarkıt oluşması
Bakır çatının zamanla yeşile dönmesi
b)Demirin nemli ortamda paslanmasında gözlenebilecek iki farklı kanıtı yazınız.
4 puanSoru 2 / 2
Bir öğrenci, gözlemlediği her gaz çıkışının kimyasal değişim olduğunu düşünmektedir. Öğretmeni ona aşağıdaki olayları incelemesini önermiştir.
a)Olayları fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırınız.
6 puanKaynayan suda kabarcıkların oluşması
Karbonatın limon suyunda köpürmesi
Gazlı içeceğin şişesi açılınca kabarcık çıkması
Mutfakta sütün ekşiyip kesilmesi
Şekerin çayda çözünmesi
Mumun fitilinin yanması
b)Suyun kaynaması ile karbonatın limon suyunda köpürmesi arasındaki farkı tanecik düzeyinde açıklayınız.
4 puan2. SORU TİPİ · 2 SORU
Denklemden tanecik modeli ve korunumu yorumlama
Dengelenmiş bir denklemin tanecik modelini seçer, tepkime öncesi ve sonrası atom sayılarını karşılaştırarak neyin korunup neyin değiştiğini açıklarsın.
Soru 1 / 2
Doğal gazın bileşeni olan metanın yanma tepkimesi: CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(g)
a)Aşağıdaki tanecik modellerinin bu tepkimeyi doğru temsil edip etmediğini belirtiniz.
6 puanModel I
Model II
Model III
b)Model I’de tepkime öncesi kutuda toplam kaç atom bulunur?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Tepkime sırasında hangi niceliğin korunduğunu, hangisinin değiştiğini yazınız.
2 puanSoru 2 / 2
Amonyak üretim tepkimesi: N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g)
a)Tepkime öncesi kaptaki toplam molekül sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)Tepkime sonrası kaptaki toplam molekül sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Tepkime sonrası kaptaki toplam atom sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
ç)“Molekül sayısı azaldığına göre kütle de azalmıştır.” iddiasını modele dayanarak değerlendiriniz.
4 puan3. SORU TİPİ · 2 SORU
Suyun elektrolizini gözlem, denklem ve bağlarla açıklama
Elektroliz düzeneğindeki gözlemi kanıt olarak yazar, tepkime denklemini kurar ve su moleküllerinde bağ kırılması ile yeni bağ oluşumunu açıklarsın.
Soru 1 / 2
Su, oda koşullarında sıvı hâldeyken suyu oluşturan hidrojen ve oksijen aynı koşullarda gaz hâlindedir. Su kendiliğinden bileşenlerine ayrışmaz; ancak elektrik akımıyla (elektroliz) ayrıştırılabilir. Elektroliz düzeneğinde katotta H₂, anotta O₂ gazı toplanmaktadır.
a)Elektroliz sırasında gözlemlenebilecek kimyasal değişim kanıtını yazınız.
2 puanb)Gerçekleşen tepkimenin denkleştirilmiş denklemini yazınız.
3 puanc)Deney süresince katottaki tüpte 24 mL gaz toplandığına göre aynı koşullarda anottaki tüpte kaç mL gaz toplanmıştır?
2 puanmL
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
ç)Elektroliz sırasında su moleküllerinin alt mikro düzeyde geçirdiği değişimleri açıklayınız.
3 puanSoru 2 / 2
Bir öğrenci suyun elektrolizi deneyinde saf su kullandığında gaz çıkışının çok yavaş olduğunu gözlemlemiş; suya az miktarda sodyum sülfat (Na₂SO₄) ekleyince gaz çıkışı belirgin şekilde hızlanmıştır. Deney sonunda anottaki tüpte 10 mL gaz toplanmıştır.
a)Suya sodyum sülfat eklenmesinin gaz çıkışını neden hızlandırdığını açıklayınız.
3 puanb)Aynı koşullarda katottaki tüpte kaç mL gaz toplanmıştır?
2 puanmL
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Katottaki tüpün ağzına yanan kibrit yaklaştırıldığında “pıt” sesi duyuluyor. Bu gaz hangisidir?
2 puanç)Anotta toplanan gazın oksijen olduğunu kanıtlamak için yapılabilecek bir test ve beklenen gözlemi yazınız.
3 puan4. SORU TİPİ · 3 SORU
Deney verisini kaydetme ve kanıtı yorumlama
Sıcaklık ve kütle ölçümlerini grafikten okur, verinin kimyasal değişimi kanıtlayıp kanıtlamadığını değerlendirir ve gözlemi tanecik düzeyinde açıklarsın.
Soru 1 / 3
Bir öğrenci, beherdeki seyreltik hidroklorik asit çözeltisine bir magnezyum şeridi atıyor. Şeridin üzerinde gaz kabarcıkları oluşuyor ve şerit giderek küçülerek 120. saniyede tamamen kayboluyor. Öğrenci 30 saniyede bir çözeltinin sıcaklığını ölçüp kaydediyor. Mg(k) + 2HCl(suda) → MgCl₂(suda) + H₂(g)
a)Kimyasal değişimin kanıtı olan gözlemleri işaretleyiniz.
3 puanb)Ölçümlere göre çözeltinin sıcaklığı en fazla kaç °C artmıştır?
2 puan°C
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)120. saniyeden sonra sıcaklığın düşmeye başlamasının nedenini açıklayınız.
2 puanç)Gaz çıkışını alt mikro düzeyde, taneciklerin yeniden düzenlenmesi temelinde açıklayınız.
3 puanSoru 2 / 3
Açık bir erlenmayer içindeki seyreltik hidroklorik asit çözeltisine mermer (CaCO₃) parçaları atılıyor ve erlenmayer hemen terazinin üzerine konuyor. Kaptaki maddelerin toplam kütlesi dakikada bir okunuyor. Bu sırada çözeltide köpürme gözleniyor. CaCO₃(k) + 2HCl(suda) → CaCl₂(suda) + H₂O(s) + CO₂(g)
a)Kaptaki kütlenin azalmasına neden olan madde hangisidir?
2 puanb)Deney sonunda kaptan kaç gram gaz ayrılmıştır?
2 puang
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Ölçümlere göre tepkime kaçıncı dakikada sona ermiştir?
2 puandk
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
ç)Bir öğrenci “Kütle azaldığına göre bu tepkimede kütle korunmamıştır.” diyor. İddiayı tanecik düzeyinde değerlendiriniz ve kütlenin korunduğunu göstermek için deneyin nasıl değiştirilmesi gerektiğini yazınız.
4 puanSoru 3 / 3
Bir öğrenci iki ayrı deney yapıyor ve her iki kabın sıcaklığını 30 saniyede bir kaydediyor. I. kap: Sirkeye yemek sodası (karbonat) ekleniyor; karışım köpürüyor. II. kap: Suya katı amonyum nitrat ekleniyor; katı karıştırıldıkça gözden kayboluyor, gaz çıkışı gözlenmiyor.
a)I. kapta sıcaklık en fazla kaç °C düşmüştür?
2 puan°C
Ondalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
b)Olayları fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırınız.
3 puanSirke ile yemek sodasının köpürmesi
Amonyum nitratın suda çözünmesi
Kireç taşının ısıtılarak sönmemiş kirece dönüşmesi
c)Öğrenci, iki kapta da sıcaklık düştüğü için iki olayın da kimyasal değişim olduğu sonucuna varıyor. Bu çıkarımı değerlendiriniz ve I. kaptaki olayın kimyasal olduğunu gösteren ek bir kanıt yazınız.
5 puan5. SORU TİPİ · 2 SORU
Gözlenen kanıtı tanecik modeliyle açıklama
Renk değişimi, ısı ve ışık gibi gözlemleri tanecik modelinde tükenen ve oluşan taneciklerle ilişkilendirir, modelde neyin korunduğunu belirlersin.
Soru 1 / 2
Mangal kömürü (C) yandığında ısı ve ışık açığa çıkar. Kapalı bir kapta bir miktar karbon, oksijen gazıyla tamamen yakılıyor. Tepkimenin tanecik modeli aşağıda verilmiştir.
a)Gerçekleşen tepkimenin denklemini fiziksel hâlleriyle yazınız.
2 puanb)Tepkime sonunda kapta tepkimeye girmeden kalan O₂ molekülü sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Modele göre aşağıdaki niceliklerin tepkime sırasında korunup korunmadığını belirtiniz.
3 puanAtomların türü ve sayısı
Kaptaki toplam tanecik (atom ve molekül) sayısı
Kaptaki toplam kütle
Kaptaki madde türleri
ç)Kömürün yanmasında gözlenen ısı ve ışığı bağ kırılması ve bağ oluşumuyla ilişkilendirerek açıklayınız.
3 puanSoru 2 / 2
Sarı-yeşil renkli klor gazı (Cl₂) ile renksiz hidrojen gazı (H₂) kapalı ve saydam bir kapta ışık etkisiyle tepkimeye giriyor. Oluşan hidrojen klorür (HCl) gazı renksizdir. Tepkime sonunda kaptaki sarı-yeşil rengin tamamen kaybolduğu gözleniyor. H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
a)Bu tepkimede gözlenen kimyasal değişim kanıtını yazınız.
2 puanb)Modele göre tepkime sonrasında kaptaki toplam atom sayısı kaçtır?
2 puanOndalık için virgül kullanabilirsin. Üslü sayı: 3,01·10^23
c)Sarı-yeşil rengin tamamen kaybolmasını modeldeki taneciklerle açıklayınız.
3 puanç)Tepkime sonunda kapta bir H₂ molekülünün artmasının nedenini denklemdeki katsayılarla açıklayınız.
3 puan—
ilk denemeKİM.10.1.1 · kazanım özeti
11 soru daha çözmen gerekiyor.
0/11 soru çözüldü.
Olaydan kimyasal değişim kanıtı belirleme
Denklemden tanecik modeli ve korunumu yorumlama
Suyun elektrolizini gözlem, denklem ve bağlarla açıklama
Deney verisini kaydetme ve kanıtı yorumlama
Gözlenen kanıtı tanecik modeliyle açıklama
Bu kazanımdaki ilerlemen
0/11
soru çözüldüKimyasal değişim etkinliği
Konuyu soruları çözmeden önce interaktif Maarif etkinliğiyle pekiştirebilirsin.
Sık sorulan sorular
KİM.10.1.1 kazanımından OYSS 1. dönem 1. yazılıda kaç soru çıkar?
MEB 2026-2027 dağılım tablosuna göre KİM.10.1.1 kazanımı 5 senaryonun 4 tanesinde yer alır ve yer aldığı senaryolarda 1 soru çıkar.
KİM.10.1.1 kazanımında hangi soru tipleri sorulur?
Bu sayfada 5 soru tipi bulunur: Olaydan kimyasal değişim kanıtı belirleme; Denklemden tanecik modeli ve korunumu yorumlama; Suyun elektrolizini gözlem, denklem ve bağlarla açıklama; Deney verisini kaydetme ve kanıtı yorumlama; Gözlenen kanıtı tanecik modeliyle açıklama.
KİM.10.1.1 kazanımının süreç bileşenleri nelerdir?
a) Gözlemlenebilir göstergeleri (enerji değişimi, gaz çıkışı, renk değişimi, yeni katı oluşumu) tanımlar. b) Bu göstergelere ilişkin veri toplar ve kaydeder. c) Topladığı verileri tepkenlerin alt mikro seviyedeki değişimi temelinde açıklar.
10. sınıf 1. dönem 1. yazılı diğer kazanımları
Bütün kazanımları senaryona göre bir arada çalışmak ve süreli prova yazılıya girmek için 10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları sayfasına dönebilirsin.