Tc
97.000Teknesyum
Technetium
İlk sentetik element. Kararlı izotopu yoktur, tüm izotopları radyoaktiftir. Tıbbi görüntülemede Tc-99m kullanılır.
43
97 g/mol
[Kr] 4d⁵ 5s²
2 | 8 | 18 | 13 | 2
1.9
11.5 g/cm³
2156.8 °C
4264.9 °C
Carlo Perrier & Emilio Segrè
Teknesyum, periyodik tabloda tamamen yapay yollarla elde edilen ilk elementtir. Mendeleev 1871'de tablodaki boşluğa "eka-manganez" adını verdi; ancak bu element doğada bulunmadığından onlarca yıl eksik kaldı. 1937'de İtalyan fizikçiler Carlo Perrier ve Emilio Segrè, Berkeley siklotronunda ⁹⁶Mo'yu döteron bombardımanına tabi tutarak ⁹⁷Tc ve ⁹⁸Tc izotoplarını sentezledi. Adını Yunanca "technetos" (yapay) sözcüğünden aldı; periyodik tabloda yapay sentezle doldurulan ilk boşluktur.
TcO₄⁻
Perteknetat İyonuTc₂O₇
Teknesyum Heptaoksit⁹⁹ᵐTc (metakararlı): t½=6,01 saat, 140 keV γ ışını; tüm nükleer tıp tanı prosedürlerinin >%80'i bu izotopu kullanır
⁹⁹Mo/⁹⁹ᵐTc jeneratörü: U-235 fisyonundan üretilen ⁹⁹Mo alümina sütununa yüklenir; hastaneler her gün sütunu serum fizyolojikle yıkayarak ⁹⁹ᵐTc çeker
Kemik sintigrafisi: ⁹⁹ᵐTc-MDP ile metastaz tarama; kalp, akciğer, böbrek görüntüleme
Teknesyum perteknetat (TcO₄⁻): tiroit ve mide mukozası görüntüleme
Teknesyumun biyolojik rolü yoktur; tüm izotopları radyoaktiftir.
01
Teknesyum doğada pratikte yoktur: tüm izotopları radyoaktif olduğundan milyarlarca yıl önceki nükleosentez izleri çürümüştür. Çok küçük miktarlar uranyum cevherinde kendiliğinden fisyonla ve nötron yakalanmasıyla oluşur.
02
⁹⁹ᵐTc'nin 140 keV γ enerjisi gama kamera için ideal: vücuttan çıkabilecek kadar yüksek, ama dokuda yüksek dozu bırakmayacak kadar düşük; t½=6 saat görüntü için yeterli, hasta dozu minimumda tutar.
03
Perrier ve Segrè, Fermi'nin Roma grubunun siklotronla bombaladığı Molibden levhasını analiz ederek Tc'yi ilk kez izole etti; Segrè daha sonra plütonyumu da keşfeden ekibin üyesi oldu.
04
Teknesyum, doğal olarak kararlı element zincirinde yalnızca 43. konumda eksik kalan «kuşak»ı dolduran yapay elementtir: molibden (Mo, 42) ile rutenyum (Ru, 44) arasında, tabloda uzun süre boş kalan yeri işgal eder (nükleer fizikteki «kararlılık adası» kavramıyla karıştırılmamalıdır).
1
Geçiş metali; Grup 7, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d⁵ 5s².
2
Z ≤ 83 aralığında kararlı izotopu olmayan yalnızca iki element vardır: Tc (43) ve Pm (61).
3
⁹⁹ᵐTc nükleer tıbbın temel radyoizotopu; ⁹⁹Mo jeneratöründen elde edilir.