Ru
101.070Rutenyum
Ruthenium
Platin grubu metal. Elektrik kontakları ve katalizörlerde kullanılır. Güneş enerjisi uygulamalarında araştırılıyor.
44
101.07 g/mol
[Kr] 4d⁷ 5s¹
2 | 8 | 18 | 15 | 1
2.2
12.45 g/cm³
2333.8 °C
4149.9 °C
Karl Ernst Claus
Karl Ernst Claus, 1844'te platin cevheri artıklarından rutenyumu izole etti ve Latincedekileri anımsatan bir adla bölgesini (Ruthenia — Rusya/Rus toprakları) onurlandırdı. Berzelius ve Osann daha önce platin artıklarını incelemiş; ancak yeni elementi tam olarak tanımlayamamışlardı.
RuO₂
Rutenyum DioksitRuCl₃
Rutenyum(III) KlorürRu(bpy)₃²⁺
Tris(bipiridinil)rutenyum(II)Sert platin alaşımları: elektriksel kontak ve kalem uçlarında (Pt-Ru, Pd-Ru)
RuO₂ boyutsalca kararlı anot (DSA): klor-alkali sanayinde elektroliz elektrotu
DSSC boyar madde: Ru(bpy)₂(dcbpy) polipirdil bileşikleri güneş enerjisi dönüşümünde ışık soğurucu
Sabit disk sürücüsü: Ru ince film manyetik katmanlar arasında interlayer exchange coupling sağlar
Ru bazlı anti-kanser ilaçlar: NAMI-A ve KP1019, sisplatine (Pt) alternatif araştırma fazında
Amonyak sentezi katalizörü: bazı koşullarda Fe'den daha aktif Ru katalizörü
Rutenyumun bilinen esansiyel bir biyolojik rolü yoktur.
01
Ru'nun elektron konfigürasyonu [Kr] 4d⁷ 5s¹ — beklenen 4d⁶ 5s² yerine; Periyot 5 geçiş metallerinde anomali serisi devam eder.
02
Ru bazlı DSSC boyar maddeler, doğal fotosentezi taklit ederek güneş enerjisini elektriğe çevirir; "yapay yaprak" teknolojisinin öncüsü Grätzel hücresinde kullanılır.
03
RuO₂ boyutsalca kararlı anot, klor-alkali elektrolizinde (NaOH+Cl₂ üretimi) grafit anodun yerini almış; ömrü çok daha uzundur.
04
Rutenyum, platin grubu metallerin (PGM) en ucuzu olmakla birlikte sert yüzey kaplamalarında platin ve osmiyumdan daha iyi aşınma direnci gösterebilir.
1
Geçiş metali; Grup 8, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d⁷ 5s¹ (anomali).
2
+2, +3, +4, +8 geniş yükseltgenme aralığı; RuO₄ (sarı, uçucu, güçlü oksitleyici) +8.
3
PGM (platin grubu metali); nadir, değerli.