Mo
95.950Molibden
Molybdenum
Yüksek erime noktası. Çelik alaşımlarında ve gübre üretiminin katalizöründe (nitrogenaz enzimi) kritik rol oynar.
42
95.95 g/mol
[Kr] 4d⁵ 5s¹
2 | 8 | 18 | 13 | 1
2.16
10.28 g/cm³
2622.8 °C
4638.9 °C
Carl Wilhelm Scheele
Carl Wilhelm Scheele, 1778'de molibdenit (MoS₂) ile grafitin aynı madde olmadığını gösterdi; molibdenit nitrik asitle işlendiğinde molibdik asit oluşturur. Peter Jacob Hjelm 1781'de molibdat asidini kömürle indirgeyerek metalik molibden izole etti. Adı Yunanca "molybdos" (kurşun) sözcüğünden gelir; çünkü molibdenit o dönemde kurşun cevheriyle karıştırılıyordu.
MoS₂
Molibden Disülfür (Molibdenit)MoO₃
Molibden Trioksit(NH₄)₂MoO₄
Amonyum MolibdatYüksek dayanımlı çelik alaşımı: Mo eklentisi sertliği, yüksek sıcaklık direncini ve korozyon direncini artırır
MoS₂ (molibdenit) kuru yağlayıcı: aşırı yük ve yüksek vakum ortamlarında sıvı yağın yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır
Petrol rafinasyonu: MoS₂ tabanlı HDS (hidrodesülfürizasyon) katalizörü; yakıt kükürt içeriğini düşürür
⁹⁹Mo/⁹⁹ᵐTc jeneratörü: nükleer tıbbın en önemli radyoizotopu ⁹⁹ᵐTc'nin hammaddesi (⁹⁹Mo, U-235 fisyonundan üretilir)
LCD ekran ince film transistör (TFT) arka düzlem elektrotları
Molibden esansiyel bir eser elementtir. Molibden kofaktörü (Moco), çeşitli enzimlerin aktif merkezinde yer alır: sülfit oksidaz (sülfit detoksifikasyonu), ksantin oksidaz (pürin metabolizması, ürik asit), aldehit oksidaz, nitrat redüktaz (bitkiler ve mikroorganizmalarda azot asimilasyonu). Azot bağlayıcı bakterilerdeki nitrogenaz enzimi Mo-Fe proteini içerir.
01
Mo elektron konfigürasyonu [Kr] 4d⁵ 5s¹ — Cr ile aynı türden anomali: yarı dolu 4d alt kabuğu ekstra kararlılık sağlar. Periyot 5'te Cr'nin karşılığı.
02
Molibden, Periyot 4-5 geçiş metalleri arasında en yüksek erime noktasına sahip metallerden biridir (2623°C); bu özellik onu yüksek sıcaklık fırını bileşenlerinde vazgeçilmez kılar.
03
⁹⁹Mo/⁹⁹ᵐTc "teknesyum ineği" jeneratörü, dünyada her yıl yaklaşık 30 milyon nükleer tıp prosedürü için kullanılır; ⁹⁹Mo tedarik kesintileri ciddi tıbbi kriz yaratır.
04
Molibden nitrogenaz sayesinde azot bağlayıcı bakterilerin atmosferik N₂'yi NH₃'e dönüştürmesine aracılık eder; bu biyolojik "Haber prosesi" olmadan tarımsal verimlilik çökerdi.
05
MoS₂ nanokuşaklar ve tek katmanlı yapılar, "yeni grafen" olarak yarı iletken elektronik araştırmalarında yoğun ilgi görmektedir.
1
Geçiş metali; Grup 6, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d⁵ 5s¹ — ANOMALİ (Cr ile paralel).
2
Monoisotopik değil; 7 kararlı izotop — kütle spektrometrisinde geniş örüntü.
3
+6 (MoO₃), +4 (MoS₂), +2; MoS₂ kuru yağlayıcı.
4
⁹⁹Mo → ⁹⁹ᵐTc → ⁹⁹Tc (nükleer tıp jeneratör sistemi).