Sm
150.360Samaryum
Samarium
Samaryum-kobalt mıknatısları yüksek sıcaklıklarda çalışabilir. Nötron absorbanlığı nedeniyle nükleer reaktörlerde kullanılır.
62
150.36 g/mol
[Xe] 4f⁶ 6s²
2 | 8 | 18 | 24 | 8 | 2
1.17
7.52 g/cm³
1071.8 °C
1899.8 °C
Lecoq de Boisbaudran
Paul Émile Lecoq de Boisbaudran, 1879'da samaryum minerali samarskit'ten (Samarskite) samaryumu izole etti. Samarskite, Rus maden mühendisi Vasili Samarsky-Bykhovets'in onuruna adlandırılmıştı; böylece Sm, ismini doğrudan bir kişiden alan ilk element oldu. Daha önce Marc Delafontaine ve Jean-Charles Galissard de Marignac da aynı mineral üzerinde çalışmış, ancak elementteki katkıyı tam olarak ayırt edememişlerdi.
SmCo₅
Samaryum Kobalt (1-5)SmI₂
Samaryum(II) İyodürSm₂O₃
Samaryum(III) OksitSmCl₃
Samaryum(III) KlorürSmCo kalıcı mıknatıs: SmCo₅ ve Sm₂Co₁₇ mıknatısları, yüksek sıcaklıklarda Nd-Fe-B'den üstün performans sergiler (Curie sıcaklığı ~720°C); havacılık, yüksek hız motorları, savunma sistemleri.
¹⁵³Sm radyoterapi: Sm-EDTMP (Quadramet) kemik metastazlarında paliatif ağrı tedavisi; β⁻ ışıması kemik dokusunu hedef alır, γ ışıması görüntüleme imkânı verir.
SmI₂ (Kagan reaktifi): 1980'de Henri Kagan tarafından geliştirilen güçlü tek-elektron indirgeyicisi; kompleks organik sentezlerde C–C bağı oluşturmada kritik rol oynar.
Nükleer absorban: Sm₂O₃ ve ¹⁴⁹Sm yüksek nötron yakalama tesir kesitine sahiptir; reaktör kontrol çubuğu katkısı ve Sm zehirlenmesinin izlenmesi nükleer reaktör fiziğinde önemlidir.
Samaryumun bilinen temel bir biyolojik rolü yoktur. Sm³⁺ iyonu vücut tarafından çok az emilir. Samaryum-153 işaretli EDTMP (Lexidronam/Quadramet) kemik metastazlarına bağlı ağrı tedavisinde FDA onaylı bir radyofarmasötik olarak kullanılmaktadır.
01
Samaryum, bir kişinin adından türeyen ve periyodik tabloda kalan adıyla varlığını sürdüren ilk elementtir. Gallyum ve disprosyum gibi diğer elementler ülke veya şehirlerden adını alırken, Sm doğrudan insan soyundan izin alır.
02
Sm-Nd radyometrik yaş belirleme sistemi, 4,5 milyar yıllık jeolojik oluşumların ve hatta ay kayaçlarının yaşını belirlemede kullanılır; izotop fraksiyonlaması sayesinde Sm Nd'den ayrışarak zaman içinde ölçülebilir oranlar oluşturur.
03
SmCo₅ mıknatısları NASA'nın uzay araçlarında ve askeri füze güdüm sistemlerinde tercih edilir; zira yüksek sıcaklıkta (>150°C) Nd-Fe-B mıknatıs güç kaybederken SmCo mıknatıslar kararlı kalmaya devam eder.
1
Lantanid; Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 4f⁶ 6s²; baskın yükseltgenme basamağı +3.
2
SmCo mıknatısı: yüksek sıcaklıkta Nd-Fe-B'den üstün; ¹⁴⁷Sm-¹⁴³Nd jeokronoloji sistemi.
3
¹⁴⁹Sm nötron zehiri: fisyonla üretilen ¹⁴⁹Sm reaktör güç azalmasına yol açar (Xe-135'e benzer).