Pm
145.000Prometyum
Promethium
Doğada serbest halde bulunmayan radyoaktif lantanit. Nükleer piller ve parlak boya yapımında kullanılır.
61
145 g/mol
[Xe] 4f⁵ 6s²
2 | 8 | 18 | 23 | 8 | 2
1.13
7.26 g/cm³
1041.8 °C
2999.8 °C
Marinsky, Glendenin & Coryell
Prometyum, periyodik tabloda 61. eleman olacağı Jacob A. Marinsky, Lawrence E. Glendenin ve Charles D. Coryell tarafından 1945'te Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'nda uranyum fisyon ürünlerinin iyon değişim kromatografisiyle ayrıştırılmasıyla bulundu. İsmini, ateşi tanrılardan çalarak insanlara bağışlayan Titan Prometheus'tan aldı. Atom numarası 84'ten küçük elementler arasında kararlı izotopu bulunmayan yalnızca iki elementten biridir (diğeri teknesyum, 43); tüm izotopları radyoaktiftir. En uzun ömürlü izotopu ¹⁴⁵Pm'dir (t½=17,7 yıl).
Pm₂O₃
Prometyum(III) OksitPmCl₃
Prometyum(III) Klorür¹⁴⁷Pm β⁻ kaynağı: Kalınlık ölçüm cihazlarında (endüstriyel beta ölçerler) ve eski tasarım nükleer pil (ışıyarak batarya) uygulamalarında β⁻ ışıması kaynağı.
Floresan boya: Kısa ömürlü (artık kullanılmayan) özel ışıyan boyalarda ¹⁴⁷Pm kullanılmıştır; zamanla ¹⁴⁷Pm fosfor tahriş edemeyecek enerjiye düştüğünden uzun süreli kullanım elverişsizdir.
X-ışını floresans kaynağı: ¹⁴⁷Pm karakteristik X-ışınları üretir; bazı taşınabilir XRF cihazlarında kullanılmıştır.
Araştırma nükleer kaynağı: Yarı iletken teknolojisi ve malzeme analizi araştırmalarında nötron aktivasyon ile üretilen ¹⁴⁷Pm kontrollü β⁻ kaynağı olarak değerlendirilir.
Tüm izotopları radyoaktif olduğundan bilinen bir biyolojik rolü veya doğal biyolojik süreçlere katkısı yoktur; canlı organizmalarda rastlanmaz.
01
Prometyum, periyodik tablodaki atom numarası 83'ün altında olan elementler arasında kararlı ya da pratikte kararlı izotopu bulunmayan son iki elementten biridir (diğeri Teknesyum, 43).
02
Dünya'da doğal olarak son derece az miktarda bulunur: uranyum ve toryum mineralleri içinde, bu ağır elementlerin kendiliğinden fisyonu sonucunda pikogram düzeyinde ¹⁴⁷Pm oluşabilir.
03
İlk sentezden bu yana yaklaşık 500 gram Pm üretilmiştir; bu onu en az üretilen yapay elementlerden biri yapar. Adı ve sembolü (Pm) son keşfedilen lantanit olmasına karşın, mitolojik çağrışımlarıyla bütün periyodik tablonun en şiirsel adlarından biri olarak kabul edilir.
1
Lantanid; Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 4f⁵ 6s²; kararlı izotopu yoktur (Teknesyum ile benzer durum).
2
Tüm izotopları radyoaktif; doğada eser miktarda bulunur; uranyum fisyonundan elde edilir.