Rb
85.468Rubidyum
Rubidium
Son derece reaktif alkali metal. Havaya maruz kalınca anında alev alır. Atom saatlerinde standart olarak kullanılır.
37
85.468 g/mol
[Kr] 5s¹
2 | 8 | 18 | 8 | 1
0.82
1.532 g/cm³
39.31 °C
687.9 °C
Robert Bunsen
Rubidyum, 1861'de Alman fizikçiler Robert Bunsen ve Gustav Kirchhoff tarafından lepidolit mineralinin alev spektrumu incelenirken keşfedildi; Latince "rubidus" (koyu kırmızı) sözcüğünden adlandırıldı. Bunsen-Kirchhoff'ın yeni spektroskopi tekniğiyle yalnızca iki ayda bulunmuştu — aynı yıl sezyum (Cs) da benzer şekilde keşfedilmişti. Rubidyum, spektroskopi yöntemiyle keşfedilen ilk elementlerden biridir.
⁸⁵Rb
Doğal bolluk: %72,17. Kararlı; baskın izotop.⁸⁷Rb
Doğal bolluk: %27,83. Yarı ömür: 4,97 × 10¹⁰ yıl. β⁻ bozunması → ⁸⁷Sr; Rb-Sr radyometrik yaş belirleme yöntemi (jeoloji ve kozmokimya).⁸²Rb
Yarı ömür: 75 saniye. Radyoaktif; β⁺; kardiyak PET görüntüleme. ⁸²Sr'den (t½=25 gün) elde edilen jeneratör sistemi.RbOH
Rubidyum HidroksitGüçlü baz; karbonat camı üretimi.RbCl
Rubidyum KlorürAraştırma reaktifi; enzim çalışması (K⁺ yerine Rb⁺).Rb₂CO₃
Rubidyum KarbonatÖzel optik cam katkısı (rubidyum alüminyum silikat).- Rubidyum atomik saati: ikincil frekans standardı; GPS ve telekomünikasyon altyapısında; 30 yılda 1 saniye drift
- ⁸²Rb PET sintigrafisi: miyokard perfüzyon görüntüleme; t½=75 s, çok hızlı — sahada üretilmesi gerekir (⁸²Sr/⁸²Rb jeneratörü)
- Rubidyum buharı hücresi: optik pompalama ile aşırı hassas manyetometre ve jiroskop
- Özel cam ve kristal: Rb₂CO₃ bazı fotokatot ve IR optik camlarında
- Araştırma: Bose-Einstein yoğuşması deneyleri için soğutulan ⁸⁷Rb atomları
Rubidyumun kesin esansiyel rolü yoktur. Rb⁺, K⁺ ile benzer iyonik yarıçapa sahip olduğundan bazı biyolojik süreçlerde potasyumun yerini alabilir; ancak bu fizyolojik açıdan gerekli değildir. ⁸²Rb (t½=75 s) PET kardiyak görüntülemesinde potasyum sürrogatı olarak kullanılır.
- Rubidyum, suyla patlayıcı biçimde tepkir ve havada kendiliğinden tutuşabilir; alkali metaller içinde Na'dan çok daha reaktif, Cs'dan biraz daha az tehlikelidir.
- ⁸⁷Rb-⁸⁷Sr bozunması, milyarlarca yıllık jeolojik ve meteorit yaşlarını belirlemede kullanılır; Güneş Sistemi'nin 4,57 milyar yıllık yaşının hesaplanmasına katkı sağlamıştır.
- ⁸⁷Rb atomları lazer soğutma ile mutlak sıfıra yakın sıcaklığa getirilerek Bose-Einstein Yoğuşması oluşturulmuştur (1995, Cornell-Wieman, Nobel 2001).
- Rubidyum atomik saati, GPS uydu sistemlerinin kalibrasyon standardıdır; modern sinyalizasyon ve haberleşme altyapısını destekler.
- Rb ve K ayrımı analitik olarak güçtür; doğada rubidyum potasyum minerallerinde (lepidolit, pollusit) iz element olarak bulunur.
- Alkali metal; Grup 1, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 5s¹; +1 tek yükseltgenme basamağı.
- K ile aynı grup; benzer kimyasal davranış — su ile 2Rb + 2H₂O → 2RbOH + H₂ şiddetli tepkime.
- ⁸⁷Rb → ⁸⁷Sr β⁻ bozunması: radyometrik yaş belirleme (Rb-Sr yöntemi, jeoloji).
- İyonik yarıçap Rb⁺ > K⁺; periyot 5'te katman başlar.
Rubidyum atom numarası kaçtır?
Rubidyum elementinin atom numarası 37'dır.
Rubidyum elektron dizilimi nedir?
Rubidyum elementinin elektron dizilimi [Kr] 5s¹ şeklindedir.
Rubidyum nerelerde kullanılır?
Rubidyum atomik saati: ikincil frekans standardı; GPS ve telekomünikasyon altyapısında; 30 yılda 1 saniye drift