Rb
85.468Rubidyum
Rubidium
Son derece reaktif alkali metal. Havaya maruz kalınca anında alev alır. Atom saatlerinde standart olarak kullanılır.
37
85.468 g/mol
[Kr] 5s¹
2 | 8 | 18 | 8 | 1
0.82
1.532 g/cm³
39.31 °C
687.9 °C
Robert Bunsen
Rubidyum, 1861'de Alman fizikçiler Robert Bunsen ve Gustav Kirchhoff tarafından lepidolit mineralinin alev spektrumu incelenirken keşfedildi; Latince "rubidus" (koyu kırmızı) sözcüğünden adlandırıldı. Bunsen-Kirchhoff'ın yeni spektroskopi tekniğiyle yalnızca iki ayda bulunmuştu — aynı yıl sezyum (Cs) da benzer şekilde keşfedilmişti. Rubidyum, spektroskopi yöntemiyle keşfedilen ilk elementlerden biridir.
RbOH
Rubidyum HidroksitRbCl
Rubidyum KlorürRb₂CO₃
Rubidyum KarbonatRubidyum atomik saati: ikincil frekans standardı; GPS ve telekomünikasyon altyapısında; 30 yılda 1 saniye drift
⁸²Rb PET sintigrafisi: miyokard perfüzyon görüntüleme; t½=75 s, çok hızlı — sahada üretilmesi gerekir (⁸²Sr/⁸²Rb jeneratörü)
Rubidyum buharı hücresi: optik pompalama ile aşırı hassas manyetometre ve jiroskop
Özel cam ve kristal: Rb₂CO₃ bazı fotokatot ve IR optik camlarında
Araştırma: Bose-Einstein yoğuşması deneyleri için soğutulan ⁸⁷Rb atomları
Rubidyumun kesin esansiyel rolü yoktur. Rb⁺, K⁺ ile benzer iyonik yarıçapa sahip olduğundan bazı biyolojik süreçlerde potasyumun yerini alabilir; ancak bu fizyolojik açıdan gerekli değildir. ⁸²Rb (t½=75 s) PET kardiyak görüntülemesinde potasyum sürrogatı olarak kullanılır.
01
Rubidyum, suyla patlayıcı biçimde tepkir ve havada kendiliğinden tutuşabilir; alkali metaller içinde Na'dan çok daha reaktif, Cs'dan biraz daha az tehlikelidir.
02
⁸⁷Rb-⁸⁷Sr bozunması, milyarlarca yıllık jeolojik ve meteorit yaşlarını belirlemede kullanılır; Güneş Sistemi'nin 4,57 milyar yıllık yaşının hesaplanmasına katkı sağlamıştır.
03
⁸⁷Rb atomları lazer soğutma ile mutlak sıfıra yakın sıcaklığa getirilerek Bose-Einstein Yoğuşması oluşturulmuştur (1995, Cornell-Wieman, Nobel 2001).
04
Rubidyum atomik saati, GPS uydu sistemlerinin kalibrasyon standardıdır; modern sinyalizasyon ve haberleşme altyapısını destekler.
05
Rb ve K ayrımı analitik olarak güçtür; doğada rubidyum potasyum minerallerinde (lepidolit, pollusit) iz element olarak bulunur.
1
Alkali metal; Grup 1, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 5s¹; +1 tek yükseltgenme basamağı.
2
K ile aynı grup; benzer kimyasal davranış — su ile 2Rb + 2H₂O → 2RbOH + H₂ şiddetli tepkime.
3
⁸⁷Rb → ⁸⁷Sr β⁻ bozunması: radyometrik yaş belirleme (Rb-Sr yöntemi, jeoloji).
4
İyonik yarıçap Rb⁺ > K⁺; periyot 5'te katman başlar.