Kr
83.798Kripton
Krypton
Soy gaz. Floresan lambalarda ve bazı lazer teknolojilerinde kullanılır. Superman'in zayıflığı olarak popüler kültürde yer alır.
36
83.798 g/mol
[Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p⁶
2 | 8 | 18 | 8
3
3.47e-3 g/cm³
-157.4 °C
-153.2 °C
William Ramsay
Kripton, 1898'de İngiliz kimyacılar William Ramsay ve Morris Travers tarafından sıvı havanın fraksiyonlu damıtılması sırasında keşfedildi; O₂, N₂, Ar, He ve Ne uzaklaştırıldıktan sonra kalan gaz kriptonu ortaya çıkardı. Adını Yunanca "kryptos" (gizli, saklı) sözcüğünden aldı. Ramsay'ın soy gazları keşfetme serisi 1904 Nobel Kimya Ödülü ile taçlandı.
KrF₂
Kripton DiflorürKrF eksimer lazer (248 nm): yarı iletken fotolitografisinde krom maskeleri üzerine UV ile desen aktarımı; mikroçip üretiminin bel kemiği
Yüksek verimli metal halojenür lambalar: Kral beyazı ışık kalitesi; fotoğraf stüdyosu ve film çekimi
⁸⁵Kr: nükleer tesis atmosferik izleme; kullanılmış yakıtın yeniden işlenmesi sırasında salınır, küresel izlemeyle nükleer faaliyetler denetlenir
Çift camlı pencere dolgusu: Ar'dan daha iyi ısı yalıtımı sağlar; Ar'dan pahalı, He/Ne'den ucuz
Balistik araştırma: çok hızlı flaş lambalarında fotoğraf çekimi
Kripton soy gaz olduğundan bilinen biyolojik rolü yoktur. Anestezi araştırmalarında inert gaz olarak sınırlı çalışmalar vardır.
01
1960-1983 yılları arasında metre, ⁸⁶Kr'nin ışığının 1 650 763,73 dalga boyu uzunluğu olarak tanımlanmıştı; bu, uluslararası uzunluk biriminin bir elementle ilişkilendirildiği eşsiz bir örnektir.
02
Superman'in "Krypton" gezegeni bu elementten adını almıştır; kryptonit ise kurgusal olmakla birlikte kültürel bir kalıp haline gelmiştir.
03
KrF eksimer lazer, Intel, TSMC ve Samsung gibi çip fabrikalarının en kritik üretim araçlarından biridir; 248 nm UV ışığıyla nanometre ölçeğinde devreler oluşturulur.
04
⁸⁵Kr atmosferik konsantrasyonu, nükleer silah programlarının ve yakıt yeniden işleme faaliyetlerinin dolaylı kanıtı olarak uydu ve uçakla izlenir.
05
KrF₂ ve XeF₂, soy gazların florla gerçek bileşikler oluşturabildiğini gösteren (oda sıcaklığında sınırlı ömürlü) klasik örneklerdir.
1
Soy gaz; Grup 18, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p⁶; tam dolu dış kabuk.
2
Periyot 4'ün kapanış elementi; Periyot 4 elektron yapısı [Ar] → 4s → 3d → 4p tam dolunca Kr.
3
KrF₂: soy gaz bileşiği (VSEPR: doğrusal, iki bağ çifti + iki yalnız çift); YKS'de "soy gazlar bileşik yapmaz" ifadesinin istisnası.
4
Kütle spektrumunda 6 kararlı izotop → karakteristik çok pikli görünüm.