Po
209.000Polonyum
Polonium
Marie Curie tarafından keşfedilen radyoaktif element. Vatanı Polonya'ya ithaf edilmiştir. Çok yüksek radyoaktivite.
84
209 g/mol
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴
2 | 8 | 18 | 32 | 18 | 6
2
9.32 g/cm³
253.9 °C
961.9 °C
Marie Curie
Marie Sklodowska-Curie ve Pierre Curie, 1898'de pitchblende (uraninit) cevherini işleyerek polonyumu keşfetti. Madam Curie, elementin adını anavatanı Polonya'nın onuruna verdi (o sırada Polonya Rusya, Almanya ve Avusturya arasında bölünmüş durumdayken bu, sessiz bir siyasi bildiriydi). Aynı çalışmada radyum da keşfedildi. Polonyum; doğal olarak bulunan en yüksek özgül alfa aktivitesine sahip elementtir.
PoO₂
Polonyum(IV) OksitPoCl₄
Polonyum(IV) Klorür²¹⁰Po statik elektrik giderici: α parçacıkları ortam havasını iyonlaştırarak statik yükü nötralize eder; film endüstrisi, kağıt makineleri, temiz oda ekipmanları.
²¹⁰Po ısı kaynağı: yüksek özgül güç (~140 W/g); Sovyet Lunokhod ay araçlarında (1970-1973) soğuk ay gecelerini ısıtmak için kullanıldı.
²¹⁰Po alfa parçacık kaynağı: nükleer fizik araştırmalarında; Chadwick'in 1932'de nötronu keşfettiği deneyde Po-Be nötron kaynağı olarak kullanıldı.
Polonyumun bilinen temel bir biyolojik rolü yoktur. ²¹⁰Po son derece zehirli bir alfa ışıması kaynağıdır: 1 mikrogram ²¹⁰Po öldürücü doza karşılık gelir. 2006 yılında eski Rus istihbarat subayı Alexander Litvinenko, ²¹⁰Po zehirlenmesiyle hayatını kaybetti; bu dava uluslararası kamuoyunda polonyumu gündeme taşıdı.
01
²¹⁰Po'nun özgül aktivitesi, eşdeğer kütle başına ²²⁶Ra'dan ~5000 kat daha yüksektir. Marie Curie, mühendislik ölçeğinde radyum izolasyonu için ton mertebesinde uraninit işledi — ve yaptığı radyoaktivite araştırmaları hayatına mal oldu.
02
Chadwick, 1932'de ⁹Be + α → ¹²C + n reaksiyonu (yani ⁹Be(α,n)¹²C) sırasında açığa çıkan garip ışımanın nötron olduğunu kanıtladığı tarihsel deneyinde alfa kaynağı olarak Polonyum-Berilyum (Po-Be) bileşimini kullandı; bu keşif modern nükleer fizik açısından kritik öneme sahiptir.
03
Polonyum, Dmitri Mendeleev'in periyodik tablosunda o dönem "boş" bıraktığı kutulardan birini dolduran keşif hikayesiyle bilim tarihi dersleri için önemli referanstır.
1
6. Periyot p-bloğu; elektron dizilimi [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴; +2 ve +4 yükseltgenme basamakları; tüm izotopları radyoaktif.
2
²¹⁰Po: α emitörü (5,3 MeV); t½=138,4 gün; Litvinenko suikastı (2006); statik giderici.
3
Marie Curie ve Pierre Curie tarafından 1898'de keşfedildi; Polonya adına ithafen adlandırıldı.