Ni
58.693Nikel
Nickel
Korozyona dayanıklı metal. Paslanmaz çelik ve pil alaşımlarında kullanılır. Hidrojenasyon reaksiyonlarında katalizör.
28
58.693 g/mol
[Ar] 3d⁸ 4s²
2 | 8 | 16 | 2
1.91
8.908 g/cm³
1454.8 °C
2912.8 °C
Axel Fredrik Cronstedt
İsveçli kimyacı Axel Fredrik Cronstedt, 1751'de nikolit (NiAs) mineralinden nikeli izole etti. Madenciler bu minerale "kupfernickel" (bakır cüce/iblis) diyorlardı; çünkü bakır görünümündeydi ama bakır vermiyordu. Cronstedt mineralin yeni bir element içerdiğini fark edip "nickel" adını verdi. 1804'te Jeremias Richter saf nikel metalini elde etti.
⁵⁸Ni
Doğal bolluk: %68,08. Baskın izotop.⁶⁰Ni
Doğal bolluk: %26,22. Doğada başlıca primordial; ⁶⁰Co β⁻ bozunması da aynı kütle numaralı ⁶⁰Ni çekirdeğini verir (tıbbi ⁶⁰Co kaynakları).⁶¹Ni
Doğal bolluk: %1,14. NMR aktif (spin-3/2).⁶²Ni
Doğal bolluk: %3,63. Nükleon başına en yüksek bağlanma enerjisine sahip izotop (8,7945 MeV); nükleer istikrar zirvesi.⁶⁴Ni
Doğal bolluk: %0,93. Kararlı.NiO
Nikel(II) OksitSeramik yeşil pigment; Ni-MH pil katot malzemesi.NiCl₂
Nikel(II) KlorürNikel kaplama banyosu; organometalik katalizör öncüsü.NiSO₄
Nikel SülfatElektrokaplama çözeltisinin ana bileşeni.Ni(CO)₄
Nikel TetrakarbonilMond prosesinde saf Ni üretimi; son derece zehirli (TLV: 0,05 ppm).Ni(OH)₂
Nikel(II) HidroksitNi-MH pil aktif maddesi; oksidasyonla NiOOH'e dönüşür.- Paslanmaz çelik (304, 316): %8-12 Ni içerir; korozyon direnci ve tokluk sağlar
- Nikel kaplama: dekoratif ve korozyona karşı yüzey kaplama
- Ni-MH ve Ni-Cd piller: hibrit araç ve şarj edilebilir alet pilleri
- Süper alaşımlar: Inconel, Hastelloy; jet motoru, nükleer reaktör ve kimya ekipmanları
- Raney nikeli: gözenekli Ni; organik kimyada hidrojenasyon katalizörü (alkenden alkane)
- Ferromanyetik mıknatıslar: AlNiCo alaşımı
Bazı bakteri ve bitki enzimleri nikel içerir (üreaz, hidrojenaz, CO dehidrojenaz). Üreaz, fidanların azot asimilasyonunda kritiktir; bu enzim nikel olmadan işlev göremez. İnsanlar için nikelin kesin esansiyel rolü belirsizdir. Nikel güçlü bir allerjendir; temas dermatiti dünyada en yaygın metal alerjisidir.
- ⁶²Ni, nükleon başına en yüksek bağlanma enerjisine sahip izotoptur (⁵⁶Fe değil); bu, masif yıldızlarda füzyonun ⁵⁶Ni'ye (⁵⁶Fe'ye bozunan) kadar sürdüğünün nükleer fiziği açısından önemlidir.
- Mond prosesi: Ni + 4CO → Ni(CO)₄ (saf nikel ekstraksiyonu); Ni(CO)₄ çok toksik ama endüstride kontrollü kullanılır.
- Nikel alerjisi: dünyada insanların ~%15'i nikel kontakt alerjisine sahiptir; nikel içeren mücevher, kemer tokası ve jeans düğmesi tetikleyicilerdir.
- Süper alaşım Inconel 718 (%50 Ni, %19 Cr, %18 Fe), jet motoru bileşenlerinde 700°C üzerindeki sıcaklıklarda dayanıklılığını korur.
- ABD'de 5 sent madeni para ("nickel") %75 bakır + %25 nikeldir; element adını bu paradan alan nikel, ironik biçimde paranın küçük bileşenidir.
- Geçiş metali; Grup 10, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d⁸ 4s².
- Başlıca yükseltgenme basamağı +2; +3 piller ve bazı bileşiklerde.
- 304 paslanmaz çelik: %72 Fe + %18 Cr + %8 Ni (en yaygın paslanmaz çelik).
- Raney Ni katalizörü: R-CH=CH-R + H₂ →(Ni) R-CH₂-CH₂-R (hidrojenasyon).
- ⁶²Ni en yüksek çekirdek bağlanma enerjisi → nükleer kararlılık zirvesi (YKS'de ⁵⁶Fe ile karıştırılabilir).
Nikel atom numarası kaçtır?
Nikel elementinin atom numarası 28'dır.
Nikel elektron dizilimi nedir?
Nikel elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d⁸ 4s² şeklindedir.
Nikel nerelerde kullanılır?
Paslanmaz çelik (304, 316): %8-12 Ni içerir; korozyon direnci ve tokluk sağlar