Co
58.933Kobalt
Cobalt
Mavi renk pigmentinde kullanılan metal. B12 vitaminin yapısında yer alır. Lityum-kobalt pillerde kullanılır.
27
58.933 g/mol
[Ar] 3d⁷ 4s²
2 | 8 | 15 | 2
1.88
8.9 g/cm³
1494.8 °C
2926.8 °C
Georg Brandt
İsveçli kimyacı Georg Brandt, 1735'te kobalt elementi ilk kez izole ederek bizmuttan ayırt etti. Adı Almanca "Kobold" (cüce, madenci cini) sözcüğünden gelir; çünkü smaltit cevherini çıkaran Orta Çağ madencileri, cevher bakır gibi görünse de bakır elde edemeyince bu başarısızlığı madenci cinlerine yükledi. Ayrıca cevherin içerdiği arsenik bileşikleri sağlığa zararlı dumanlara yol açıyordu.
⁵⁹Co
Doğal bolluk: %100. Tek kararlı kobalt izotopu; monoisotopik element.⁶⁰Co
Yarı ömür: 5,27 yıl. Radyoaktif; β⁻ sonrası 1,17 ve 1,33 MeV γ yayar. Kanser radyoterapisi, gıda sterilizasyonu ve endüstriyel radyografi.CoO
Kobalt(II) OksitSeramik ve cam mavi-yeşil renklendirici.CoCl₂
Kobalt(II) KlorürSusuz: mavi; hekzahidrat: pembe — nem göstergesi (silikal jel renk reaktifi).CoAl₂O₄
Kobalt Alüminat (Kobalt Mavi)Çok dayanıklı mavi pigment; cam ve seramik boyası.LiCoO₂
Lityum Kobalt OksitLi-ion pil katot malzemesi; en yaygın şarj edilebilir pil kimyası.Co₂(CO)₈
Dikobalt OktakarbonilOrganometalik katalizör; hidroformilasyon (oxo prosesi).- Li-ion pil katodu: LiCoO₂ (en yaygın katot malzemesi, akıllı telefon ve EV)
- Kobalt mavi pigment: CoAl₂O₄ (cam, seramik, porselen — antikiteden beri kullanılan en kalıcı mavi)
- Süper alaşımlar: Inconel, Haynes alaşımı; jet motoru ve türbin kanatları (yüksek sıcaklık dayanımı)
- Kobalt-60 (⁶⁰Co): γ ışını yayan radyoizotop; kanser radyoterapisi (Gamma Knife öncülü) ve sterilizasyon
- Sabit mıknatıslar: SmCo (samaryum-kobalt) ve AlNiCo alaşımları
Kobalt, tek metal içeren vitamin olan B₁₂'nin (kobalamin, CN-Co³⁺) merkez atomudur. B₁₂, DNA sentezi, sinir miyelin kılıfı korunması ve kırmızı kan hücresi oluşumunda kritiktir. Eksikliği megaloblastik anemi ve nörolojik hasara yol açar.
- Kobalt mavi cam ve porselen, İngiliz Josiah Wedgwood'un 18. yüzyıl çömlek sanatından tutun antik Mısır cam işleme atölyelerine kadar binlerce yıldır kullanılan tarihi bir pigmenttir.
- ⁶⁰Co radyoterapisi, özellikle gelişmekte olan ülkelerde doğrusal hızlandırıcı yokken kansere karşı başlıca silah olmuş; milyonlarca hastaya uygulanmıştır.
- EV pili talebi nedeniyle kobalt "kritik hammadde" statüsüne girdi; Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde küresel rezervlerin ~%70'i bulunmaktadır.
- CoCl₂ nem göstergesi: susuz kobalt klorür maviyken suyu absorbe ettiğinde pembeleşir; bu renk değişimi dönüşümlü nem indikatörü olarak kullanılır.
- Kobalt kristal yapısı olağanüstüdür: oda sıcaklığında hem HCP hem FCC karışık yapı gösterir; ısıtılınca tamamen FCC'ye dönüşür.
- Geçiş metali; Grup 9, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d⁷ 4s².
- Başlıca yükseltgenme basamakları: +2 (CoCl₂, CoO) ve +3 (Co₂O₃, LiCoO₂).
- CoCl₂ nem göstergesi: Co²⁺(mavi) + 6H₂O → [Co(H₂O)₆]²⁺ (pembe); renk değişimi koordinasyon kimyası örneği.
- Vitamin B₁₂: tek metal içeren vitamin; Co³⁺ kobalt(III) oksidasyon basamağında.
- Monoisotopik ⁵⁹Co; ⁶⁰Co nötron tutulmasıyla oluşur: ⁵⁹Co + n → ⁶⁰Co (nükleer reaktör)
Kobalt atom numarası kaçtır?
Kobalt elementinin atom numarası 27'dır.
Kobalt elektron dizilimi nedir?
Kobalt elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d⁷ 4s² şeklindedir.
Kobalt nerelerde kullanılır?
Li-ion pil katodu: LiCoO₂ (en yaygın katot malzemesi, akıllı telefon ve EV)