La
138.910Lantan
Lanthanum
Lantan elementler serisinin başlangıcı. Hibrit araç bataryaları ve kamera lensleri imalatında kullanılır.
57
138.91 g/mol
[Xe] 5d¹ 6s²
2 | 8 | 18 | 18 | 9 | 2
1.1
6.162 g/cm³
919.9 °C
3463.8 °C
Carl Gustaf Mosander
Carl Gustaf Mosander, 1839'da serit mineralinden seryum nitratlı bir çözeltide farklı bir oksit ayırt etti ve Yunanca "lanthanein" (gizli kalmak) sözcüğünden "lantanum" adını verdi; çünkü yıllarca seryumun içinde gizlenmiş gibi kalmıştı. Saf La₂O₃ ilk kez 1923'te elde edildi.
La₂O₃
Lantan Oksit (Lantanya)LaNi₅
Lantan Nikel AlaşımıLaCl₃
Lantan(III) KlorürLa₂(CO₃)₃
Lantan Karbonat (Fosrenol)La₂O₃ yüksek kırılmalı optik cam: kamera lensi, mikroskop, endoskop objektifi (yüksek n değeri)
LaNi₅ Ni-MH pil negatif elektrotu: H₂ depolayan alaşım; hibrit araç, şarj edilebilir alet pili
La-Ce-Nd-Pr mişmetal: çakmak taşı (ateşleme alaşımı); piroforik özellik
FCC (sıvı katalitik kraking) katalizör: La₂O₃ zeolit stabilizatörü; petrol rafinasyonu
La₂O₃ dizel egzoz filtresi: partiküler madde yakma sıcaklığını düşüren katalizör
Lantanın esansiyel biyolojik rolü yoktur. Lantanum karbonat (Fosrenol), diyaliz hastalarında kan fosfat düzeyini düşürmek için kullanılan onaylı bir ilaçtır.
01
Lantanidlerin "lanthanein" (gizlenmek) kökünden gelen adı ironik biçimde serinin kendisine de yansır: La, Ce ve topraklarının birbirinden ayrılması 150 yılı aşkın kimyasal çalışma gerektirmiştir.
02
LaNi₅ alaşımı, kendi hacminden 1000 kat fazla H₂ absorbe edebilir; bu olağandışı özellik Ni-MH pillerin negatif elektrodu için idealdir ve Toyota Prius gibi hibrit araçlarda kullanılır.
03
Mişmetal (Ce ~50%, La ~25%, Nd ve Pr ~%25) yaygın ticari lantanid karışımıdır; çakmak taşı kıvılcımı, piroforik alaşımın oksijenle sürtünmesiyle oluşur.
04
La'nın [Xe] 5d¹ 6s² konfigürasyonu, 4f alt kabuğunun boş olduğunu gösterir; bu nedenle La'nın lantanid mi, d-blok mu yoksa ikisi arasında mı sınıflandırılacağı hâlâ tartışmalıdır.
1
Lantanid serisi başlangıcı (veya Grup 3, Periyot 6); elektron dizilimi [Xe] 5d¹ 6s² (4f elektronu yoktur).
2
+3 tek yükseltgenme basamağı (tüm lantanidlerde yaygın).
3
LaNi₅ Ni-MH pil; La₂O₃ yüksek kırılmalı cam.
4
Lantanit büzülmesi: 57→71 La-Lu arttıkça, iyon yarıçapı küçülür (4f elektronları zayıf perdeleme); bu Hf≈Zr ve Au'nun Ag'ye benzer yüksek yoğunluğunu açıklar.