Ba
137.330Baryum
Barium
Röntgen kontrast maddesi (baryum sülfat). Havai fişeklerde yeşil renk verir. Radyoaktif Ra ile kimyasal benzerlik gösterir.
56
137.33 g/mol
[Xe] 6s²
2 | 8 | 18 | 18 | 8 | 2
0.89
3.51 g/cm³
726.9 °C
1844.8 °C
Humphry Davy
Carl Wilhelm Scheele, 1774'te baryum ağır spatın (BaSO₄, barit) farklı bir madde olduğunu gösterdi. Metalik baryumu ilk kez 1808'de Humphry Davy elektrolizle izole etti. Adı Yunanca "barys" (ağır) sözcüğünden gelir; çünkü BaSO₄ beyaz mineralin yoğunluğu alışılmışın çok üzerindedir (4,5 g/cm³).
BaSO₄
Baryum Sülfat (Barit)BaCO₃
Baryum KarbonatBaTiO₃
Baryum TitanatBa(NO₃)₂
Baryum NitratBaSO₄ X-ray kontrast maddesi: baryumlu yemek/içki; üst-alt GI incelemesi (suda çözünmez, toksik değil)
Barit (BaSO₄) sondaj çamuru: petrol/gaz kuyusu ağırlık katkısı (yüksek özgül ağırlık)
BaTiO₃ piezoelektrik seramik: ilk keşfedilen (1944) piezoelektrik seramik; ultrason transdüseri, kondansatör
YBCO süperiletken bileşeni: Y₁Ba₂Cu₃O₇
Havai fişek: Ba(NO₃)₂ ve BaCl₂ yeşil alev rengi (495-578 nm)
Baryumun esansiyel biyolojik rolü yoktur. BaSO₄ (baryum sülfat) suda pratikte çözünmediğinden (Ksp~1×10⁻¹⁰) oral alındığında toksik değildir; GI X-ray kontrast maddesi olarak kullanılır. Çözünür Ba tuzları (BaCl₂, Ba(NO₃)₂) K⁺ kanallarını bloke ederek toksiktir.
01
BaSO₄ çözünmezliği tıbbi bir nimete dönüşmüştür: vücuda zararsızca geçen kalın beyaz süspansiyon, X-ışınında bağırsakları opak kılar; GI endoskopinin yaygınlaşmasından önce tek yöntemdi.
02
BaTiO₃ 1944'te çok sayıda araştırma grubunca bağımsız olarak keşfedilen ilk piezoelektrik seramiktir; elektrik uygulandığında titreşir ve titreşimde elektrik üretir — ultrason, sonar ve sesi kayıt cihazlarının temeli.
03
Havai fişekte Ba yeşili (Ba(NO₃)₂) ile Sr kırmızısı (Sr(NO₃)₂) aynı nitrat grubu sayesinde ateşleme kolaylığını paylaşırken farklı alev renkleri verir.
04
Baryum isimlendirmesinin "ağır" kökeni yanıltıcıdır: baryum metali yoğunluğu yalnızca 3,6 g/cm³ ile nispeten hafifken, minerallerinden BaSO₄ gerçekten ağırdır (4,5 g/cm³) — adın minerale, metale değil atıfta bulunduğu görülür.
1
Toprak alkali metal; Grup 2, Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 6s²; +2 tek yükseltgenme basamağı.
2
BaSO₄: suda çözünmez (Ksp~10⁻¹⁰); X-ray kontrast; çözünür Ba bileşikleri toksik.
3
Alev: yeşil renk (Ba²⁺, ~495-578 nm) — Sr kırmızı, Ca tuğla kırmızı, K mor, Na sarı.
4
Ba(NO₃)₂ çözeltisi + H₂SO₄ → BaSO₄↓ beyaz çökelti: sülfat iyonu tespiti.