Ba
137.330Baryum
Barium
Röntgen kontrast maddesi (baryum sülfat). Havai fişeklerde yeşil renk verir. Radyoaktif Ra ile kimyasal benzerlik gösterir.
56
137.33 g/mol
[Xe] 6s²
2 | 8 | 18 | 18 | 8 | 2
0.89
3.51 g/cm³
726.9 °C
1844.8 °C
Humphry Davy
Carl Wilhelm Scheele, 1774'te baryum ağır spatın (BaSO₄, barit) farklı bir madde olduğunu gösterdi. Metalik baryumu ilk kez 1808'de Humphry Davy elektrolizle izole etti. Adı Yunanca "barys" (ağır) sözcüğünden gelir; çünkü BaSO₄ beyaz mineralin yoğunluğu alışılmışın çok üzerindedir (4,5 g/cm³).
¹³⁰Ba
Doğal bolluk: %0,11. Çift beta bozunması adayı.¹³²Ba
Doğal bolluk: %0,10. Kararlı.¹³⁴Ba
Doğal bolluk: %2,42. Kararlı.¹³⁵Ba
Doğal bolluk: %6,59. NMR aktif (spin-3/2).¹³⁶Ba
Doğal bolluk: %7,85. Kararlı.¹³⁷Ba
Doğal bolluk: %11,23. ¹³⁷Cs'nin β⁻ bozunmasından oluşan kararlı kız izotopu.¹³⁸Ba
Doğal bolluk: %71,70. Baskın izotop.BaSO₄
Baryum Sülfat (Barit)X-ray kontrast maddesi; petrol sondaj çamuru; beyaz boya.BaCO₃
Baryum KarbonatSıçan zehiri (çözünür); seramik ve cam katkısı.BaTiO₃
Baryum Titanatİlk piezoelektrik seramik; kondansatör; ultrason transdüseri.Ba(NO₃)₂
Baryum NitratHavai fişek yeşil rengi; oksitleyici.- BaSO₄ X-ray kontrast maddesi: baryumlu yemek/içki; üst-alt GI incelemesi (suda çözünmez, toksik değil)
- Barit (BaSO₄) sondaj çamuru: petrol/gaz kuyusu ağırlık katkısı (yüksek özgül ağırlık)
- BaTiO₃ piezoelektrik seramik: ilk keşfedilen (1944) piezoelektrik seramik; ultrason transdüseri, kondansatör
- YBCO süperiletken bileşeni: Y₁Ba₂Cu₃O₇
- Havai fişek: Ba(NO₃)₂ ve BaCl₂ yeşil alev rengi (495-578 nm)
Baryumun esansiyel biyolojik rolü yoktur. BaSO₄ (baryum sülfat) suda pratikte çözünmediğinden (Ksp~1×10⁻¹⁰) oral alındığında toksik değildir; GI X-ray kontrast maddesi olarak kullanılır. Çözünür Ba tuzları (BaCl₂, Ba(NO₃)₂) K⁺ kanallarını bloke ederek toksiktir.
- BaSO₄ çözünmezliği tıbbi bir nimete dönüşmüştür: vücuda zararsızca geçen kalın beyaz süspansiyon, X-ışınında bağırsakları opak kılar; GI endoskopinin yaygınlaşmasından önce tek yöntemdi.
- BaTiO₃ 1944'te çok sayıda araştırma grubunca bağımsız olarak keşfedilen ilk piezoelektrik seramiktir; elektrik uygulandığında titreşir ve titreşimde elektrik üretir — ultrason, sonar ve sesi kayıt cihazlarının temeli.
- Havai fişekte Ba yeşili (Ba(NO₃)₂) ile Sr kırmızısı (Sr(NO₃)₂) aynı nitrat grubu sayesinde ateşleme kolaylığını paylaşırken farklı alev renkleri verir.
- Baryum isimlendirmesinin "ağır" kökeni yanıltıcıdır: baryum metali yoğunluğu yalnızca 3,6 g/cm³ ile nispeten hafifken, minerallerinden BaSO₄ gerçekten ağırdır (4,5 g/cm³) — adın minerale, metale değil atıfta bulunduğu görülür.
- Toprak alkali metal; Grup 2, Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 6s²; +2 tek yükseltgenme basamağı.
- BaSO₄: suda çözünmez (Ksp~10⁻¹⁰); X-ray kontrast; çözünür Ba bileşikleri toksik.
- Alev: yeşil renk (Ba²⁺, ~495-578 nm) — Sr kırmızı, Ca tuğla kırmızı, K mor, Na sarı.
- Ba(NO₃)₂ çözeltisi + H₂SO₄ → BaSO₄↓ beyaz çökelti: sülfat iyonu tespiti.
Baryum atom numarası kaçtır?
Baryum elementinin atom numarası 56'dır.
Baryum elektron dizilimi nedir?
Baryum elementinin elektron dizilimi [Xe] 6s² şeklindedir.
Baryum nerelerde kullanılır?
BaSO₄ X-ray kontrast maddesi: baryumlu yemek/içki; üst-alt GI incelemesi (suda çözünmez, toksik değil)