Ce
140.120Seryum
Cerium
En bol lantanit. Katalitik konvertörler ve güneş kremlerinde UV koruyucu CeO₂ olarak kullanılır.
58
140.12 g/mol
[Xe] 4f¹ 5d¹ 6s²
2 | 8 | 18 | 19 | 9 | 2
1.12
6.77 g/cm³
794.9 °C
3442.8 °C
Jöns Jacob Berzelius
Seryum, 1803'te Wilhelm Hisinger ve Jöns Jacob Berzelius ile Martin Heinrich Klaproth tarafından bağımsız olarak serit mineralinden keşfedildi. Adını 1801'de keşfedilen Ceres cüce gezegeninden aldı; bu, bir elementin gök cismi adından adlandırıldığı en erken örneklerden biridir.
CeO₂
Seryum(IV) Oksit (Serya)Ce₂(SO₄)₃
Seryum(III) SülfatCe(NH₄)₂(NO₃)₆
Seryum Amonyum Nitrat (CAN)CeO₂ cam parlatma tozu: optik lens ve ekran üretiminin vazgeçilmez bitirme aşaması
Otomobil katalitik konvertör oksijen deposu: Ce³⁺↔Ce⁴⁺ dönüşümü hava-yakıt oranı dalgalanmalarını tamponlar
Kendini temizleyen fırın: CeO₂ kaplı fırın yüzeyi yüksek sıcaklıkta yağı katalitik olarak parçalar
Mişmetal: Ce en büyük bileşen (~%50); çakmak taşı, piroforik alaşım
Dizel yakıt katkısı: CeO₂ nanopartikülleri duman filtresindeki partikül yakma sıcaklığını ~150°C düşürür
Seryumun esansiyel biyolojik rolü yoktur. Nano CeO₂ (seryum oksit nanopartikülleri), Ce³⁺↔Ce⁴⁺ redoks döngüsü sayesinde serbest radikal süpürücü olarak araştırılmaktadır.
01
Ce'nin elektron konfigürasyonu [Xe] 4f¹ 5d¹ 6s² olağandışıdır: hem 4f hem de 5d elektronları bulunur; bu, 4f alt kabuğunun 5d'ye yakın enerji düzeylerini yansıtır.
02
Seryum Ce³⁺↔Ce⁴⁺ dönüşümü kolaylaştığından katalitik konvertörde "oksijen tampon deposu" işlevi görür: motor zengin karışımda çalışırken depo O₂ salar, fakir karışımda ise emer.
03
CeO₂ cam parlatma tozu, küresel lenspolitür pazarının büyük bölümünü oluşturur; akıllı telefon kamera lensi ve TV ekranının üretim sürecinde her ikisi de CeO₂ ile parlatılır.
04
Seryum, tüm lantanidlerin en boludur: yer kabuğunda ~68 ppm (bakırdan daha bol); ticari olarak monazit ve bastnazit cevherlerinden elde edilir.
1
Lantanid; Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 4f¹ 5d¹ 6s² (hem 4f hem 5d elektronu — anormal).
2
+3 (Ce₂O₃) ve +4 (CeO₂) yükseltgenme basamakları; lantanidler arasında +4 veren ender örneklerden biri.
3
CeO₂ cam parlatma; oto katalizör O₂ deposu.