Cr
51.996Krom
Chromium
Paslanmaz çeliğin temel bileşeni. Düzenleyici elektron dizilimi: [Ar] 3d⁵ 4s¹ — AYT'de sık sorulan istisna.
24
51.996 g/mol
[Ar] 3d⁵ 4s¹
2 | 8 | 13 | 1
1.66
7.19 g/cm³
1906.8 °C
2670.8 °C
Louis-Nicolas Vauquelin
Krom, 1797'de Fransız kimyacı Louis-Nicolas Vauquelin tarafından krokoit (kurşun kromat, PbCrO₄) mineralinden keşfedildi. Yunanca "chroma" (renk) sözcüğünden adlandırıldı; çünkü krom bileşikleri olağanüstü canlı renklere sahiptir. Vauquelin, metalik kromu 1798'de krom(III) oksidin kömürle indirgenmesiyle elde etti.
⁵²Cr
Doğal bolluk: %83,79. Baskın izotop.⁵³Cr
Doğal bolluk: %9,50. NMR aktif (spin-3/2); jeokimyada oksitleme koşullarının izleyicisi.⁵⁴Cr
Doğal bolluk: %2,36. Kararlı.⁵⁰Cr
Doğal bolluk: %4,35. Kararlı.Cr₂O₃
Krom(III) OksitYeşil pigment; zımpara; yakut ve zümrüt taşlarının rengi buradan gelir.CrO₃
Krom Trioksit (Kromik Asit)Güçlü oksitleyici; krom elektrokaplamada kullanılır.K₂Cr₂O₇
Potasyum DikromatTuruncu kristal; kuvvetli oksitleyici; analitik kimyada primer standart.K₂CrO₄
Potasyum KromatSarı pigment; çökelme analizi (AgCrO₄ oluşumu); Mohr metodu.PbCrO₄
Kurşun Kromat (Krokoit)Krom sarısı pigment; doğada bulunduğu mineral formu.- Paslanmaz çelik: >%10,5 Cr içeren çelik yüzeyinde Cr₂O₃ pasif film oluşturur
- Krom kaplama: dekoratif (parlak) ve korozyona karşı koruyucu yüzey
- Kromit refrakter: yüksek fırın ve çelik fırın astarında
- Krom pigmentleri: krom sarısı (PbCrO₄), krom yeşili (Cr₂O₃), krom turuncusu
- Deri tabaklamada krom(III) sülfat: küresel deri üretiminin %80'i krom tabaklamasını kullanır
- K₂Cr₂O₇ ve CrO₃: güçlü oksitleyiciler; analitik kimya ve galvanik kaplama
Krom(III) glikoz tolerans faktörünün (GTF) bileşeni olarak insülin etkinliğini artırabilir; ancak esansiyel role dair kanıtlar tartışmalıdır. Krom(VI) ise güçlü kanserojen ve mutajen olup akciğer kanseri başta çeşitli kanserlere yol açar (IARC Grup 1).
- Krom, "chroma" adını tüm bileşiklerinin canlı ve farklı renklere sahip olmasından alır: Cr²⁺ mavi, Cr³⁺ yeşil, Cr⁶⁺ sarı-turuncu.
- Paslanmaz çelikte krom yüzeyinde kendiliğinden oluşan ince Cr₂O₃ tabakası oksijene ve neme karşı mükemmel bariyer oluşturur; çizildiğinde bu film anında yenilenir.
- Ruby (yakut) ve emerald (zümrüt) aynı element krom içerir; farklı kristal ortamları kromu kırmızı veya yeşil gösterir.
- Krom(VI) bileşikleri deri ve solunum yolu kanserine neden olur; "Erin Brockovich" davasında PG&E'nin Cr⁶⁺ kirliliği bu nedenle dünyaca ünlendi.
- Krom oda sıcaklığında paslanmaz yüzey oluşturabilme özelliğiyle geçiş metalleri arasında özel bir yere sahiptir.
- Geçiş metali; Grup 6, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d⁵ 4s¹ — önemli ANOMALI! (yarı dolu 3d ekstra kararlıdır).
- Cu ([Ar] 3d¹⁰ 4s¹) ile birlikte YKS'de en sık sorulan elektron konfigürasyonu istisnaları.
- Yükseltgenme basamakları: +2, +3 (en kararlı, yeşil), +6 (güçlü oksitleyici, turuncu/sarı, toksik).
- Cr⁶⁺ → Cr³⁺: K₂Cr₂O₇ asit ortamda güçlü oksitleyici; Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O.
- Paslanmaz çelik: ≥%10,5 Cr + Fe (alaşım); korozyon direnci Cr₂O₃ pasif filminden gelir.
Krom atom numarası kaçtır?
Krom elementinin atom numarası 24'dır.
Krom elektron dizilimi nedir?
Krom elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d⁵ 4s¹ şeklindedir.
Krom nerelerde kullanılır?
Paslanmaz çelik: >%10,5 Cr içeren çelik yüzeyinde Cr₂O₃ pasif film oluşturur