Mn
54.938Manganez
Manganese
Çelik üretiminde sertleştirici. Permanganat (KMnO₄) güçlü yükseltgen. Çoklu oksidasyon basamakları gösterir (+2'den +7'ye).
25
54.938 g/mol
[Ar] 3d⁵ 4s²
2 | 8 | 13 | 2
1.55
7.47 g/cm³
1245.8 °C
2060.8 °C
Johan Gottlieb Gahn
Manganez, 1774'te İsveçli kimyacı Johan Gottlieb Gahn tarafından pirolusit (MnO₂) mineralinin kömürle indirgenmesiyle metalik olarak izole edildi. Carl Wilhelm Scheele daha önce pirolusite yeni bir element içerdiğini tespit etmişti. Adı, mineralin bulunduğu Yunanistan'ın antik Magnesia bölgesinden gelir (magnezyumla aynı köken ancak farklı element).
⁵⁵Mn
Doğal bolluk: %100. Tek kararlı manganez izotopu; monoisotopik element.⁵⁴Mn
Yarı ömür: 312,2 gün. Radyoaktif; elektron yakalama. Kozmojenik; okyanustaki manganez nodüllerinin oluşum hızını belirlemede kullanılır.MnO₂
Manganez Dioksit (Pirolusit)Alkalin pil katodu; cam renkten arındırma; oksitleyici.KMnO₄
Potasyum PermanganatKoyu mor kristal; güçlü oksitleyici; antiseptik; titrimetri.MnSO₄
Manganez SülfatGübre ve hayvan yem katkısı; pil üretimi.MnO
Manganez(II) OksitCam ve seramik renklendirici (yeşil); gübre.Mn₂O₇
Manganez(VII) Oksit (Dimanganheptaoksit)Patlayıcı koyu yeşil sıvı; KMnO₄'ün H₂SO₄ ile tepkimesinden oluşur.- Çelik üretimi: tüm Mn üretiminin >%85'i; çeliğe sertlik, tokluk ve S/O giderici olarak
- Pil: MnO₂ çinko-karbon (Leclanché) ve alkalin pillerde katot malzemesi
- KMnO₄: güçlü oksitleyici; su arıtma, antiseptik, titrimetrik analiz
- Manganez dioksit: cam renkten arındırmada (FeO'nun sarı-yeşil rengini giderir)
- Lityum-manganez pilleri (LiMnO₂): düşük toksisite ve yüksek kararlılık
Manganez esansiyel bir eser elementtir. Mitokondride antioksidan savunmayı yürüten manganez süperoksit dismutaz (MnSOD) enziminin metal kofaktörüdür. Fotosentezde Fotosistem II içindeki Mn₄CaO₅ kümesi suyu okside ederek oksijen üretir; bu, atmosferdeki oksijenin kaynağıdır. Kemik oluşumu, amino asit ve glukoz metabolizmasında da kritik rol oynar.
- Manganez, ⁵⁵Mn tek kararlı izotopuyla monoisotopik elementler arasındadır; kütle spektrometrisinde kimlik tespiti çok kolaydır.
- Okyanus tabanındaki manganez nodülleri milyarlarca yıl boyunca biriken Fe-Mn oksitten oluşur; büyük kaynak potansiyeli tartışmalıdır.
- Fotosistem II'nin su oksidasyonu yapan Mn₄CaO₅ kümesi, fotosentezin ve atmosferdeki oksijenin gerçek kaynağıdır.
- KMnO₄'ün asidik, nötr ve bazik ortamdaki farklı ürünleri kimya sınavlarının klasik soruları arasındadır.
- Manganez, beynin dopamin metabolizmasında rol oynar; çok yüksek mesleki maruziyet "manganizm" adlı Parkinson benzeri sendroma yol açabilir.
- Geçiş metali; Grup 7, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d⁵ 4s² (Cr'dan farklı olarak 4s² korur; d⁵ + 4s²).
- Çok çeşitli yükseltgenme basamakları: +2 (MnO), +3 (Mn₂O₃), +4 (MnO₂), +6 (MnO₄²⁻), +7 (MnO₄⁻).
- KMnO₄ redüksiyon ürünleri: asidik → Mn²⁺ (renksiz); nötr/zayıf bazik → MnO₂ (kahverengi çökelti); kuvvetli bazik → MnO₄²⁻ (yeşil).
- MnO₂ alkalin pilde: MnO₂ + H₂O + e⁻ → MnOOH + OH⁻.
- Monoisotopik ⁵⁵Mn: kütle spektrometrisinde yalnızca tek m/z piki (klor ve Br gibi çift pik vermez).
Manganez atom numarası kaçtır?
Manganez elementinin atom numarası 25'dır.
Manganez elektron dizilimi nedir?
Manganez elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d⁵ 4s² şeklindedir.
Manganez nerelerde kullanılır?
Çelik üretimi: tüm Mn üretiminin >%85'i; çeliğe sertlik, tokluk ve S/O giderici olarak