Sb
121.760Antimon
Antimony
Tarihte göz boyası olarak kullanılmış. Alev geciktiriciler ve pil elektrotlarında kullanılır.
51
121.76 g/mol
[Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³
2 | 8 | 18 | 18 | 5
2.05
6.685 g/cm³
630.6 °C
1634.8 °C
Antik çağ
Antimon bileşikleri antik çağlardan beri bilinmekteydi: göz kalemesi (kohl) olarak kullanılan stibnit (Sb₂S₃) MÖ 3000'lere uzanır. Metalik antimonu 1707'de Fransız kimyacı Nicolas Lémery ayrıntılı biçimde tanımladı. Sembolü Sb, Latince "stibium"dan gelir. "Antimony" adının kökeni tartışmalıdır; en yaygın önerilen etimoloji "anti-monos" (tek başına bulunmaz/karışık hâlde) ya da Arapça "al-ithmid"dir.
Sb₂O₃
Antimon(III) OksitSb₂S₃
Antimon(III) Sülfür (Stibnit)SbCl₃
Antimon(III) KlorürSbH₃
StibinAlev geciktirici sinerjist: Sb₂O₃, TBBPA ve HBCD gibi halojenli alev geciktiricilerle birlikte; elektronik, otomobil koltuk köpüğü ve tekstil
Kurşun-asit akü: Pb-Sb alaşım ızgarası; mekanik sertlik ve döküm kolaylığı sağlar
Faz değişim belleği (PCM): GeSbTe alaşımı; Blu-ray yazılabilir disk ve yeni nesil PCM hafıza çipleri
Termoelektrik cihazlar: Bi₂Te₃/Sb₂Te₃ bileşikleri Peltier soğutma ve enerji üretimi
Lehim katkısı ve alaşımlar: kalay-antimon; babbitt metal (yataklama)
Antimonun esansiyel biyolojik rolü yoktur; yüksek dozlarda toksiktir.
01
GeSbTe (GST) faz değişim malzemesi, lazerle ısıtılıp soğutulduğunda amorf (yüksek direnç) ile kristal (düşük direnç) arasında geçiş yapar; Blu-ray yeniden yazılabilir disk ve yeni nesil SCM hafıza bu prensibi kullanır.
02
Kalem antimon (stibnit, Sb₂S₃), antik Mısır ve Mezopotamya'da göz çevresine sürülen kohl olarak kullanılmıştır; hem estetik hem de güneşten koruyucu bir işlev üstleniyordu.
03
İki kararlı izotopu (¹²¹Sb ve ¹²³Sb) neredeyse 3:2 oranında bulunur; kütle spektrumunda Br'a benzer iki pik görülür.
04
Antimon 2000'li yıllarda kurşun-asit aküde Pb-Ca alaşımının kullanımının yaygınlaşmasıyla gerilemiş; ancak alev geciktirici sinerjist rolü hâlâ dünya genelinde önemlidir.
1
p-bloğu; Grup 15, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³; yarı metal.
2
+3 (Sb₂O₃) ve +5 (Sb₂O₅) yükseltgenme basamakları; −3 (SbH₃).
3
GeSbTe faz değişim belleği; Sb₂O₃ alev geciktirici.