Sn
118.710Kalay
Tin
Tunç (bronz) alaşımının temel bileşeni. Konserve kutuların kaplaması. Lehim için kullanılır.
50
118.71 g/mol
[Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p²
2 | 8 | 18 | 18 | 4
1.96
7.287 g/cm³
231.9 °C
2601.8 °C
Antik çağ
Kalay, MÖ 3000'den itibaren bakırla alaşımlanarak bronzu oluşturdu; bu alaşım teknolojisi Bronz Çağı'nı başlattı. Sembolü Sn, Latince "stannum"dan gelir. Tarihin büyük kalay madenleri: Büyük Britanya'da Korniş (Cornwall) ve Doğu Asya'da Bangka-Belitung (Endonezya). Metalürjik bilginin İpek Yolu boyunca yayıldığının önemli bir göstergesi olan kalay, antik çağların en değerli ticaret mallarındandı.
¹¹²Sn
Doğal bolluk: %0,97. Kararlı.¹¹⁴Sn
Doğal bolluk: %0,66. Kararlı.¹¹⁵Sn
Doğal bolluk: %0,34. Kararlı (çift β⁻ için çok uzun t½).¹¹⁶Sn
Doğal bolluk: %14,54. Kararlı.¹¹⁷Sn
Doğal bolluk: %7,68. Kararlı; NMR aktif (spin-1/2).¹¹⁸Sn
Doğal bolluk: %24,22. Kararlı.¹¹⁹Sn
Doğal bolluk: %8,59. NMR aktif (spin-1/2); ¹¹⁹Sn Mössbauer spektroskopisi yaygın.¹²⁰Sn
Doğal bolluk: %32,58. Baskın izotop; büyülü nötron sayısı 70.¹²²Sn
Doğal bolluk: %4,63. Kararlı.¹²⁴Sn
Doğal bolluk: %5,79. Çift beta bozunması adayı.SnO₂
Kalay(IV) OksitŞeffaf iletken film; gaz sensörü; seramik sır; cilalama tozu.SnCl₂
Kalay(II) Klorürİndirgeyici; cam aynalama; metal kaplama aktivatörü.SnCl₄
Kalay(IV) KlorürLewis asit; organik sentez; SnO₂ kaplama öncüsü.Sn(CH₃)₄
TetrametilkalayOrganometalik öncü; CVD ince film.- Teneke kutu: çelik üzerine ince Sn kaplama (elektrolitik teneke); besin muhafazası için temel malzeme
- Lehim: geleneksel Sn-Pb yerine RoHS uyumlu SAC305 (Sn-Ag-Cu) kurşunsuz lehim; elektronik devre kartı
- Bronz: Cu-Sn alaşımı; çan, heykel, makine yatakları, yelken uçakları
- Kalay oksit (SnO₂): şeffaf iletken film; cam kaplama; gaz sensörü
- Organokalay bileşikleri: PVC stabilizan (diorganokalay); deniz boyası biyosit (tributilkalay, çoğu ülkede yasaklı)
Kalayın esansiyel biyolojik rolü doğrulanmamıştır; tüm organizmalarda iz miktarda bulunur.
- Kalay, kararlı izotop sayısı bakımından rekor kırar: 10 kararlı izotopu ile tüm elementler arasında en fazla kararlı izotoplu elementtir. Bu olağandışı kararlılık ¹²⁰Sn'nin "büyülü sayı" nötron konfigürasyonuna (N=70) bağlıdır.
- "Kalay vebası" (tin pest): 13,2°C'nin altında β-Sn → α-Sn dönüşümü hacim genişlemesine (+26%) ve metalin toz haline dönüşmesine yol açar; soğuk iklimde saklanan tarihi orglar ve kalay müzik aletleri bu nedenle hasar görmüştür.
- SAC305 kurşunsuz lehim (Sn-%3Ag-%0,5Cu), AB RoHS direktifi kapsamında Sn-Pb lehimin yerini almış; ancak kalay bıyıkçığı (tin whisker) problemi hâlâ çözüm beklemektedir.
- Bronz döküm teknolojisi antik medeniyetlerin silah, araç ve sanat yapımını kökten dönüştürdü; Cu-Sn bronzun kâh sert kâh dövülebilir olması dönemin metallurjik mucizesiydi.
- p-bloğu metali; Grup 14, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p²; +2 (SnO) ve +4 (SnO₂, SnCl₄).
- 10 kararlı izotop — en fazla kararlı izotoplu element.
- "Kalay vebası": β (beyaz) → α (gri) allotrop dönüşümü <13,2°C; hacim +%26 artar.
- Bronz = Cu + Sn; lehim SAC305 = Sn + Ag + Cu.
Kalay atom numarası kaçtır?
Kalay elementinin atom numarası 50'dır.
Kalay elektron dizilimi nedir?
Kalay elementinin elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p² şeklindedir.
Kalay nerelerde kullanılır?
Teneke kutu: çelik üzerine ince Sn kaplama (elektrolitik teneke); besin muhafazası için temel malzeme