Sıvılar: Viskozite
Viskozite kavramını anlamak ve sıcaklık ile moleküler yapının viskoziteye etkisini incelemek.
Farklı viskozitedeki sıvılar görsel olarak karşılaştırılır. Sıcaklık arttıkça viskozitenin azaldığı simüle edilir.
Viskoziteyi tanımlar. Viskoziteyi etkileyen faktörleri açıklar. Günlük hayattan örneklerle viskozite kavramını ilişkilendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sıcaklık viskoziteyi nasıl etkiler?
Sıvılarda sıcaklık arttıkça moleküller arası etkileşimler zayıflar, moleküller daha serbestçe hareket eder ve viskozite düşer. Petrol rafinerilerinde bu etkiden faydalanarak yüksek viskoziteli ham petrol ısıtılarak işlenir. Gazlarda ise sıcaklık viskoziteyi artırır.
Moleküler yapı viskoziteyi nasıl etkiler?
Uzun zincirli veya dallanmış moleküller, düzenli akışı güçleştirdiğinden viskoziteyi artırır (motor yağı vs. su). Güçlü moleküller arası etkileşimler (hidrojen bağı, dipol-dipol) de viskoziteyi yükseltir; bu yüzden gliserin (-OH grupları sayesinde) sudandan çok daha vizkozdur.
Yüzey gerilimi nedir ve neye bağlıdır?
Yüzey gerilimi, sıvının yüzeyini küçültmeye çalışan kuvvettir; sıvı yüzeyindeki moleküller iç kısımdakilere göre net bir aşağı yönlü çekim altındadır. Güçlü moleküller arası etkileşimler (özellikle hidrojen bağı) yüzey gerilimini artırır. Su yüksek yüzey gerilimiyle iğneyi yüzdürebilir; deterjan eklenmesi yüzey gerilimini düşürür.
Kılcallık (kapiler etki) nedir?
Kılcallık, sıvının dar bir borudaki katı yüzeyle ıslanma etkileşimi sonucu yükselmesi (veya alçalması) olayıdır. Su ve cam arasındaki adezyon kuvveti su içindeki kohezyon kuvvetinden büyük olduğu için menisküs içbükeydir ve su yükselir. Cıva-cam sisteminde ise cıva kohesif olduğundan menisküs dışbükeydir ve cıva alçalır.
