Kimyasal maddelerin kullanımı ve güvenliği
Güvenlik Uyarı İşaretleri
Tehlike piktogramlarını adlarıyla eşleştir, sonra aseton, asit ve atık gibi durumları doğru işarete bırak.
Kimyasal bir kabı kullanmadan önce etiketini okursun. Baklava biçimindeki kırmızı çerçeveli işaretler, maddenin hangi tür tehlikeyi taşıyabileceğini gösterir. Aynı baklava her zaman aynı anlama gelmez: düz alev yanıcıyı, daire üstündeki alev oksitleyiciyi, kurukafa zehiri, ölü ağaç ve balık ise çevreye zararı anlatır. Bu ikilileri karıştırmamak, laboratuvarda sık yapılan bir hatayı önler.
Maddeyi tatmazsın ve şişeyi doğrudan koklamazsın. Seyreltirken asidi yavaşça suyun üzerine eklersin; suyu derişik asidin üzerine dökmezsin. Atığı lavaboya değil, belirtilen kaba koyarsın. Bir şey dökülürse çalışmayı durdurup sorumlu kişiye haber verirsin.
Patlayıcı
Kıvılcım, ısı, çarpma veya sürtünmeyle patlayabilir. Ateşten ve darbelerden uzak tutulur.
Oksitleyici
Yanmayı hızlandırır. Kendi başına alev almasa da yanıcı maddelerle yan yana durmamalıdır.
Zehirli
Ağız, deri veya solunum yoluyla alındığında zehirlenmeye yol açabilir. Tadılmaz ve doğrudan koklanmaz.
Yanıcı / Parlayıcı
Kolay alev alır. Ateş, kıvılcım ve ısı kaynaklarından uzak tutulur.
Korozif
Deriye, göze ve metallere zarar verebilir. Gözlük ve eldivenle çalışılır.
Tahriş edici
Deri, göz veya solunum yollarında tahrişe yol açabilir. Doğrudan temastan kaçınılır.
Çevreye zararlı
Suya, toprağa ve canlılara zarar verebilir. Doğaya dökülmez; belirtilen atık kabına konur.
Sağlık etkisi
Kısa veya uzun sürede sağlığa zarar verebilir. Solunmaz, yutulmaz ve ciltle temas ettirilmez.
Basınçlı gaz
Basınç altında gaz içerir. Isıtıldığında patlama riski oluşabilir.
Radyoaktif madde
Çevresine ışınım yayabilir. Bu işaretin bulunduğu alanda ekstra önlem alınır.
Tıbbi atık
Sağlık işlemleri sonrası oluşan, enfeksiyon riski taşıyabilen atıklardır. Özel kutularda toplanır.
Alev işareti ile daire üstündeki alev aynı anlama mı gelir?
Hayır. Düz alev, maddenin kolay yandığını veya parladığını gösterir. Daire üstündeki alev oksitleyici maddedir: kendi başına alev almasa da yanmayı hızlandırır. Aseton şişesinde düz alev beklenir; çamaşır suyu gibi oksitleyicilerde daireli alev bulunur.
Ölü ağaç ve balık işareti zehirli madde midir?
Bu piktogram çevreye zararı anlatır. Suya veya toprağa karışınca canlılara zarar verebilecek atıklar için kullanılır. Zehirli madde ayrı bir işarettir; kurukafa, maddenin yutulması, solunması veya deriden geçmesiyle zehirlenmeye yol açabileceğini gösterir.
Seyreltme sırasında suyu derişik asidin üzerine dökmek uygun mudur?
Uygun değildir. Asit yavaşça suyun üzerine eklenir. Tersi yapılırsa ısı ani yükselir ve sıçrama riski artar. Bu kural, işaret okumaktan bağımsız olarak laboratuvar güvenliğinin temelidir.
Beherdeki çizgi, kesin hacim ölçmek için yeterli midir?
Beher yaklaşık hacim içindir. Kesin hacim mezür veya pipetle ölçülür; sıvı düz zemine konur ve menisküs göz hizasından okunur. Beher çizgisi göz hizasında görünse bile ölçüm güvenilir sayılmaz.
Radyoaktif ve tıbbi atık işaretleri GHS alev işaretleriyle aynı grup mudur?
Hayır. Alev, kurukafa veya korozif işaretler küresel GHS piktogramlarıdır. Radyoaktif trefoil ve tıbbi atık işareti başka standartlardan gelir; laboratuvarda veya sağlık biriminde ayrı önlem ister. Hepsini aynı baklava biçiminde görmek, tehlikenin türünü yine de ayırmanı gerektirir.