W
183.840Tungsten
Tungsten
Tüm elementler arasında en yüksek erime noktası (3695 K). Sembolü W, Almanca/İsveççe adı Wolfram'dan gelir. Ampul flaman ve kesici takım alaşımlarında kullanılır.
74
183.84 g/mol
[Xe] 4f¹⁴ 5d⁴ 6s²
2 | 8 | 18 | 32 | 12 | 2
2.36
19.25 g/cm³
3421.8 °C
5554.9 °C
Fausto & Juan José Elhuyar
Carl Wilhelm Scheele, 1781'de wolframit minerali içinde yeni bir asit (tungstik asit) olduğunu keşfetti. 1783'te İspanyol kardeşler Fausto ve Juan José Elhuyar, tungstik asidi karbon ile indirgerek ilk kez saf volfram metalini elde etti. İngilizce adı "tungsten" İsveççe "tung sten" (ağır taş) sözcüğünden gelir. Kimyasal sembol W ise Almanca "Wolfram"dan alınmıştır; bu isim kalay madencilerinin sıyırıcı mineralden yüksek miktarda kalay kaybetmesine kızdıklarında kullandığı "kurt ağzı" ya da "kurdun köpüğü" anlamındaki "Wolf Rahm"dan türemiştir.
WC
Tungsten KarbürWO₃
Tungsten(VI) OksitNa₂WO₄
Sodyum TungstatSert metal (WC-Co): Tungsten karbür (WC) + kobalt (Co) sinterlenmiş sert metal: Metal kesme takımları, matkap uçları, frezeleme kutuları, tel çekme kalıpları; çelikten 2–3 kat sert, yüksek sıcaklıkta dayanıklı.
Alaşım çeliği: W katkılı yüksek hız çeliği (HSS: 6% W, Mo, Cr, V) 600°C'de de sertliğini korur; tornalama, delme ve freze takımları.
Radyasyon kalkanı: Kurşun yerine W: yoğunluğu 19,3 g/cm³, toksik değil, daha kompakt; X-ışını ve gama ışını korumalı ekipman, tıbbi radyasyon kalkanı.
TIG kaynak elektrodu: Saf ya da toryum/sezyum katkılı W elektrod; yüksek erime noktası ve elektron emisyonu sayesinde uzun ömür ve kararlı ark sağlar.
X-ışını tüpü anodu: W yüksek atom numarası (Z=74) ile verimli bremsstrahlung ve karakteristik X-ışını üretimi; tıbbi ve endüstriyel X-ışını tüpleri.
Volfram, insan için zorunlu değildir. Bazı anaerobik bakteriler (Archaea ve bazı Firmicutes), volfram içeren enzimler (tungsten-containing oxidoreductases: AOR, FOR) kullanır; bu organizmalarda W, molibdenin yerini alabilir.
01
Volfram, tüm elementler arasında en yüksek erime noktasına (3 422 °C) ve metaller arasında en düşük buhar basıncına sahiptir. Bu nedenle boşlukta ışıyan akkor telli lambada filament olarak kullanılmıştır; yüzyıl boyunca milyarlarca lambada görev yapmış 0,05 mm çaplı W teli, modern LED teknolojisi yaygınlaşmadan önce insanlığın ana ışık kaynağıydı.
02
WC-Co sert metalin "özgül sertliği" sayesinde, saniyede yüzlerce metre hızla dönen freze takımları çeliği talaş gibi keser; bu malzeme modern imalat sanayinin DNA'sıdır.
03
W sembolü neden W? Tarihsel baskı altında çalışan kalay madencileri, cevheri kirleyen wolframiti "kurdun köpüğü" (Wolfram) olarak lanetledi; element 1800'lerde keşfedilince ad, sembolüyle birlikte kimyaya girdi.
1
6. Periyot geçiş metali; elektron dizilimi [Xe] 4f¹⁴ 5d⁴ 6s²; +6 baskın yükseltgenme basamağı (geniş aralık +2→+6).
2
En yüksek erime noktası: 3422°C (tüm elementler arasında); sembol W = Wolfram (Almanca); tungsten = "ağır taş" (İsveççe).
3
WC sert metal: kesici takım; W-alaşım çeliği (HSS); W X-ışını tüpü anodu.