Pd
106.420Paladyum
Palladium
Hidrojen gazını absorbe edebilen nadir metal. Katalitik konvertörler ve elektronik bileşenlerde kullanılır.
46
106.42 g/mol
[Kr] 4d¹⁰
2 | 8 | 18 | 18
2.2
12.023 g/cm³
1554.9 °C
2962.8 °C
William Hyde Wollaston
William Hyde Wollaston, 1803'te ham platin çözeltisinden palladyumu izole etti ve aynı yıl keşfedilen Pallas asteroidinin adını verdi (Pallas, antik mitolojide Athena'nın lakabıdır). Palladyum, rodyumla aynı yıl ve yöntemle keşfedilen ikiz keşiftir.
PdCl₂
Palladyum(II) KlorürPd(OAc)₂
Palladyum AsetatKatalitik konvertör: Pd, CO ve hidrokarbonları oksitler (CO → CO₂, HC → CO₂+H₂O); Rh ile birlikte çalışır
Pd katalizörlü çapraz bağlanma tepkimeleri: Heck, Suzuki, Negishi tepkimeleri (2010 Nobel Kimya: Heck, Negishi, Suzuki)
Hidrojen depolama ve saflaştırma: Pd, hacminin ~900 katı H₂ gazını soğurur; hidrojence yüksek saflıkta membran
Çok katmanlı seramik kondansatörler (MLCC): elektronik devrelerde Pd elektrot
Dişçilik ve mücevherat alaşımları: beyaz altın alternatifi
Palladyumun bilinen esansiyel bir biyolojik rolü yoktur.
01
Pd elektron konfigürasyonu [Kr] 4d¹⁰ — tamamen istisna: 5s elektronu hiç yok; tüm elementler arasında benzersiz yapı (beklenen [Kr] 4d⁸ 5s² yerine).
02
Suzuki, Heck ve Negishi tepkimeleri modern ilaç sanayinin temel araç kutusu haline gelmiştir; biopharma şirketlerinde her üç yeni ilaç sentezinden birinde Pd katalizörü kullanılmaktadır.
03
Pd/H₂ sistemi, katı bir metalle gaz fazı arasındaki en etkin etkileşimlerden birini sergiler; 20°C'de 1 m³ Pd metali yaklaşık 850 m³ H₂ absorbe eder.
04
Pallas asteroidi 1802'de keşfedildi; Wollaston aynı yıl bu ismi elementin adına koyarak bir düzine yıl boyunca sürecek astronomik elementler serisi geleneğini başlattı.
1
Geçiş metali; Grup 10, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ — BENZERSİZ ANOMALİ (5s elektronu yoktur).
2
Pd çapraz bağlanma katalizörü (Nobel 2010); katalitik konvertör (CO/HC oksidasyonu).
3
+2 (PdCl₂) en yaygın; +0 (organometalik), +4 de görülür.