No
259.000Nobelyum
Nobelium
Alfred Nobel'e ithaf edilmiştir. Yalnızca parçacık hızlandırıcılarda sentezlenebilir; tüm izotopları radyoaktiftir. En kararlı izotopu ²⁵⁹No'nun yarı ömrü 58 dakikadır (RSC, Britannica, NIST). Diğer aktinitlerin aksine sulu çözeltide +2 oksidasyon basamağını kararlı şekilde tercih eder; +3 basamağında tutmak güçtür.
102
259 g/mol
[Rn] 5f¹⁴ 7s²
2 | 8 | 18 | 32 | 32 | 8 | 2
1.3
—
826.9 °C
—
JINR Dubna (Flerov et al.)
Nobelyum keşfinin tarihi tartışmalıdır. 1957'de Nobel Enstitüsü (Stockholm) keşif iddiasında bulundu, ancak sonradan bu bulgular doğrulanamadı. UC Berkeley (Ghiorso ekibi) 1958'de keşfetti; JINR Dubna ekibi de bağımsız olarak katkıda bulundu. Tartışmalı önceliğe rağmen Nobel Enstitüsü'ne atıfla "nobelium" adı benimsendi. Alfred Nobel'in onuruna adlandırılmıştır.
Temel araştırma: No²⁺ kimyası; tam dolu 5f¹⁴ kabuğunun yükseltgenme kimyasına etkisi.
Tüm izotopları radyoaktif ve kısa ömürlüdür; bilinen biyolojik rolü yoktur.
01
Nobelyum, aktinit serisinin sondan ikinci üyesidir (son aktinit Lavrensiyum, Lr=103) ve elektron dizilimi [Rn] 5f¹⁴ 7s² ile tam dolu 5f kabuğuna sahiptir; bu nedenle lantanitlerde iterbiyum (Yb, Z=70) ile güçlü kimyasal analog sayılır. İkisi de +2 yükseltgenme basamağını tercih eder — tam dolu 5f¹⁴ (No²⁺) ya da tam dolu 4f¹⁴ (Yb²⁺) yapısından dolayı.
02
Nobelyumun +2 baskınlığı aktinit serisinde beklenmedik bir istisnadır; diğer aktinitlerin büyük çoğunluğu +3'ü tercih eder. No³⁺ → No²⁺ indirgemesi görece kolaydır.
1
Sondan ikinci aktinit (son aktinit Lr=103); elektron dizilimi [Rn] 5f¹⁴ 7s² (tam dolu 5f; Yb ile analog); +2 baskın (aktanitlerde nadir).
2
No²⁺ kararlı çünkü tam dolu 5f¹⁴; Yb²⁺ kararlı çünkü tam dolu 4f¹⁴ — f-bloğu tam doluluk kararlılığı.