Cm
247.000Küriyum
Curium
Pierre ve Marie Curie'ye ithaf edilmiştir. Mars keşif araçlarında alfa parçacık X-ray spektrometresi (APXS) olarak kullanılmıştır.
96
247 g/mol
[Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s²
2 | 8 | 18 | 32 | 25 | 9 | 2
1.3
13.51 g/cm³
1339.8 °C
3109.8 °C
Glenn T. Seaborg
Glenn Seaborg, Ralph James ve Albert Ghiorso, 1944'de ²³⁹Pu hedefini alfa parçacıklarıyla bombardımana tabi tutarak küryumu sentezledi. Adını Marie ve Pierre Curie'nin onuruna aldı (aktinit serisinde bir elementin keşfedilmiş bilim insanlarına adandırılması nadir bir gelenektir). Amerisyumla birlikte aynı anda açıklandı.
CmO₂
Küryum(IV) Oksit²⁴⁴Cm Alfa Parçacığı X-ışını Spektrometresi (APXS): NASA'nın Mars Curiosity (2012) ve Perseverance (2021) robotlarında kayaç mineraloji analizi; ²⁴⁴Cm α parçacıkları örnekten X-ışını floresansı uyarır.
²⁴²Cm RTG güç kaynağı: ²⁴²Cm (t½=163 gün; 122 W/g özgül güç) çok yüksek özgül güç; araştırma RTG uygulamaları; ²³⁸Pu'dan daha hızlı güç azalması.
²⁴⁸Cm ağır aktinit sentezi: ²⁴⁸Cm hedef bombardımanıyla Bk, Cf, Es, Fm ve daha ağır elementlerin sentezinde kullanılır.
Tüm küryum izotopları son derece radyotoksiktir; bilinen biyolojik rolü yoktur. Kemik iliğinde birikerek lösemiye yol açabilir.
01
²⁴⁴Cm APXS, Curiosity rover'ının Mars yüzeyinde çökelti kayaçlarının gerçekten su akışıyla oluştuğunu kanıtlamasında kilit rolü oynadı (2013, Gale Krateri); bu, Mars'ın eski yaşanabilir ortama sahip olduğunun en somut kanıtıdır.
02
Küryum, lantanitlerde Gd'ye (gadolinyuma) karşılık gelir: [Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s² yarı dolu 5f kabuğuna rağmen 6d elektronu barındırır; tıpkı Gd'nin [Xe] 4f⁷ 5d¹ 6s² olması gibi — her iki seride de "yarı dolu f + d elektronu" anomalisi gözlemlenir.
1
Aktinit; elektron dizilimi [Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s² (Gd ile analog — yarı dolu 5f + 6d elektronu); +3 baskın.
2
²⁴⁴Cm Mars rover APXS kayaç mineraloji analizi; ²⁴²Cm yüksek özgül güçlü RTG; Curie'lerin adına.