Klor (sembol: Cl), atom numarası 17 olan Halojen grubunda yer alan bir elementtir. Sarı-yeşil renkli, keskin kokulu halojen. Su dezenfeksiyonunda kullanılır. HCl (hidroklorik asit) mide asidinin bileşenidir.

Klor pek çok alanda kullanılır: Su dezenfeksiyonu: Cl₂ veya NaOCl (çamaşır suyu) ile mikroorganizmaların imhası; PVC (polivinil klorür): boru, kablo kılıfı, ambalaj filmi — en yaygın plastiklerden biri; Çamaşır suyu (NaOCl): ağartıcı ve antiseptik; İlaç sanayii: klorlama reaksiyonları çok sayıda aktif maddenin yapısında.

Klor hangi bileşikleri oluşturur?

Klor'in önemli bileşikleri şunlardır: HCl (Hidroklorik Asit), NaCl (Sodyum Klorür), NaOCl (Sodyum Hipoklorit), PVC (Polivinil Klorür).

Klor izotopları nelerdir?

Klor'in bilinen izotopları: ³⁵Cl (%75,77), ³⁷Cl (%24,23).

Klor YKS sınavında nasıl çıkar?

Halojen (Grup 17); Periyot 3; elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p⁵ → genellikle −1 yükseltgenme basamağı. Reaktivite sırası: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ (elektronegatiflik ve bağ enerjisiyle örtüşür).

Periyodik Tablo/Klor

35.450

Klor

Chlorine

Halojen

Periyot 3

Grup 17

Gaz

Sarı-yeşil renkli, keskin kokulu halojen. Su dezenfeksiyonunda kullanılır. HCl (hidroklorik asit) mide asidinin bileşenidir.

Atom Numarası

Atom Kütlesi

35.45 g/mol

Elektron Konfigürasyonu

[Ne] 3s² 3p⁵

Kabuk Dağılımı

2 | 8 | 7

Elektronegatiflik

3.16

Yoğunluk

3.17e-3 g/cm³

Erime Noktası

-101.5 °C

Kaynama Noktası

-34.04 °C

Keşfeden

Carl Wilhelm Scheele

Aynı Grup — Halojenler (Grup 17)

FFlor BrBrom Iİyot AtAstatin TsTennesin

Aynı Periyot — 3. Periyot

NaSodyum MgMagnezyum AlAlüminyum SiSilisyum PFosfor SKükürt ArArgon

Keşif Tarihi

Carl Wilhelm Scheele 1774'te HCl üzerine MnO₂'yi ısıtarak klor gazı üretti ama yanlışlıkla "dephlogisticated marine acid" (flogistonsuz deniz asidi) olarak nitelendirdi. Humphry Davy 1810'da klorun element olduğunu kanıtladı ve Yunanca "chloros" (sarı-yeşil) sözcüğünden "chlorine" adını verdi. Birinci Dünya Savaşı'nda ilk kimyasal silah olarak Ypres'te (1915) kullanıldı.

İzotoplar

Kütle NoAdBollukNot

¹35Cl³⁵Cl%75,77Baskın izotop; ³⁵Cl NMR kullanılır.

¹37Cl³⁷Cl%24,23İki kararlı izotop nedeniyle kütle spektrometrisinde klor karakteristik M ve M+2 pikleri oluşturur; bileşik tayininde yararlıdır.

Önemli Bileşikler

HCl

Hidroklorik Asit

Güçlü asit; mide asidi (seyreltik); çelik yüzey temizleme.

NaCl

Sodyum Klorür

Sofra tuzu; kimyasal hammadde.

NaOCl

Sodyum Hipoklorit

Çamaşır suyu; dezenfektan; havuz kloru.

PVC

Polivinil Klorür

Boru, kablo, pencere profili; en yaygın ikinci plastik.

CCl₄

Karbon Tetraklorür

Eski temizleme çözücüsü (karsinojenik; yasaklandı); yangın söndürücü.

ClF₃

Klor Triflorür

Yakıt oksitleyicisi; son derece reaktif; neredeyse her maddeyle tepkir.

Kullanım Alanları

Su dezenfeksiyonu: Cl₂ veya NaOCl (çamaşır suyu) ile mikroorganizmaların imhası
PVC (polivinil klorür): boru, kablo kılıfı, ambalaj filmi — en yaygın plastiklerden biri
Çamaşır suyu (NaOCl): ağartıcı ve antiseptik
İlaç sanayii: klorlama reaksiyonları çok sayıda aktif maddenin yapısında
Böcek ilaçları ve pestisitler (DDT, lindan)
Kâğıt ve tekstil ağartma

Biyolojik Rol

Klorür iyonu (Cl⁻) en bol dışhücresel anyondur. Mide asidinin (HCl) hammaddesidir; sindirim enzimi pepsinojenin aktifleşmesini sağlar. Sinir ve kas hücrelerinde membran potansiyelinin düzenlenmesinde (GABA reseptörleri) kritik rol oynar. Osmotik denge ve asit-baz dengesinde sodyumun eşlikçisidir.

İlginç Bilgiler

01
Klor en yüksek elektronegatifliğe sahip flordan sonra ikinci en reaktif halojendir; oda sıcaklığında sarı-yeşil gaz halindedir.
02
Kütle spektrometrisinde klor içeren bileşikler kolayca tanınır: ³⁵Cl/³⁷Cl oranı nedeniyle M ve M+2 pikleri karakteristik 3:1 yoğunluk oranı verir.
03
İçme suyu klorlanması, 20. yüzyılın en önemli halk sağlığı başarılarından biri; tifo ve kolera salgınlarını dramatik biçimde azalttı.
04
Ozon tabakası tahribatında CFC içindeki klor atomları katalizör görevi üstlenir: 1 Cl atomu 100.000 ozon molekülünü parçalayabilir.
05
Deniz suyu yoğun miktarda Cl⁻ içerir; okyanusların "tuzlu" tadı ağırlıklı olarak NaCl kaynaklıdır.

YKS / TYT / AYT Notları

1
Halojen (Grup 17); Periyot 3; elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p⁵ → genellikle −1 yükseltgenme basamağı.

2
Reaktivite sırası: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ (elektronegatiflik ve bağ enerjisiyle örtüşür).
3
Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HClO: orantısız tepkime (dismutasyon); hem −1 hem +1 oluşur.
4
Kuvvetli asit HCl; HClO (hipokloröz asit) zayıf asit; HClO₄ (perklorik asit) en güçlü oksiasitten biridir.
5
Halide iyonlarının saptanması: AgNO₃ → AgCl (beyaz), AgBr (açık sarı), AgI (sarı) çökelti.
6
NaCl elektrolizi (sulu): anot Cl₂, katot H₂, çözelti NaOH — klor-alkali endüstrisi.

Kükürt

Periyodik Tablo Element Testi

Argon