Cl
35.450Klor
Chlorine
Sarı-yeşil renkli, keskin kokulu halojen. Su dezenfeksiyonunda kullanılır. HCl (hidroklorik asit) mide asidinin bileşenidir.
17
35.45 g/mol
[Ne] 3s² 3p⁵
2 | 8 | 7
3.16
3.17e-3 g/cm³
-101.5 °C
-34.04 °C
Carl Wilhelm Scheele
Carl Wilhelm Scheele 1774'te HCl üzerine MnO₂'yi ısıtarak klor gazı üretti ama yanlışlıkla "dephlogisticated marine acid" (flogistonsuz deniz asidi) olarak nitelendirdi. Humphry Davy 1810'da klorun element olduğunu kanıtladı ve Yunanca "chloros" (sarı-yeşil) sözcüğünden "chlorine" adını verdi. Birinci Dünya Savaşı'nda ilk kimyasal silah olarak Ypres'te (1915) kullanıldı.
³⁵Cl
Doğal bolluk: %75,77. Baskın izotop; ³⁵Cl NMR kullanılır.³⁷Cl
Doğal bolluk: %24,23. İki kararlı izotop nedeniyle kütle spektrometrisinde klor karakteristik M ve M+2 pikleri oluşturur; bileşik tayininde yararlıdır.HCl
Hidroklorik AsitGüçlü asit; mide asidi (seyreltik); çelik yüzey temizleme.NaCl
Sodyum KlorürSofra tuzu; kimyasal hammadde.NaOCl
Sodyum HipokloritÇamaşır suyu; dezenfektan; havuz kloru.PVC
Polivinil KlorürBoru, kablo, pencere profili; en yaygın ikinci plastik.CCl₄
Karbon TetraklorürEski temizleme çözücüsü (karsinojenik; yasaklandı); yangın söndürücü.ClF₃
Klor TriflorürYakıt oksitleyicisi; son derece reaktif; neredeyse her maddeyle tepkir.- Su dezenfeksiyonu: Cl₂ veya NaOCl (çamaşır suyu) ile mikroorganizmaların imhası
- PVC (polivinil klorür): boru, kablo kılıfı, ambalaj filmi — en yaygın plastiklerden biri
- Çamaşır suyu (NaOCl): ağartıcı ve antiseptik
- İlaç sanayii: klorlama reaksiyonları çok sayıda aktif maddenin yapısında
- Böcek ilaçları ve pestisitler (DDT, lindan)
- Kâğıt ve tekstil ağartma
Klorür iyonu (Cl⁻) en bol dışhücresel anyondur. Mide asidinin (HCl) hammaddesidir; sindirim enzimi pepsinojenin aktifleşmesini sağlar. Sinir ve kas hücrelerinde membran potansiyelinin düzenlenmesinde (GABA reseptörleri) kritik rol oynar. Osmotik denge ve asit-baz dengesinde sodyumun eşlikçisidir.
- Klor en yüksek elektronegatifliğe sahip flordan sonra ikinci en reaktif halojendir; oda sıcaklığında sarı-yeşil gaz halindedir.
- Kütle spektrometrisinde klor içeren bileşikler kolayca tanınır: ³⁵Cl/³⁷Cl oranı nedeniyle M ve M+2 pikleri karakteristik 3:1 yoğunluk oranı verir.
- İçme suyu klorlanması, 20. yüzyılın en önemli halk sağlığı başarılarından biri; tifo ve kolera salgınlarını dramatik biçimde azalttı.
- Ozon tabakası tahribatında CFC içindeki klor atomları katalizör görevi üstlenir: 1 Cl atomu 100.000 ozon molekülünü parçalayabilir.
- Deniz suyu yoğun miktarda Cl⁻ içerir; okyanusların "tuzlu" tadı ağırlıklı olarak NaCl kaynaklıdır.
- Halojen (Grup 17); Periyot 3; elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p⁵ → genellikle −1 yükseltgenme basamağı.
- Reaktivite sırası: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ (elektronegatiflik ve bağ enerjisiyle örtüşür).
- Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HClO: orantısız tepkime (dismutasyon); hem −1 hem +1 oluşur.
- Kuvvetli asit HCl; HClO (hipokloröz asit) zayıf asit; HClO₄ (perklorik asit) en güçlü oksiasitten biridir.
- Halide iyonlarının saptanması: AgNO₃ → AgCl (beyaz), AgBr (açık sarı), AgI (sarı) çökelti.
- NaCl elektrolizi (sulu): anot Cl₂, katot H₂, çözelti NaOH — klor-alkali endüstrisi.
Klor atom numarası kaçtır?
Klor elementinin atom numarası 17'dır.
Klor elektron dizilimi nedir?
Klor elementinin elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p⁵ şeklindedir.
Klor nerelerde kullanılır?
Su dezenfeksiyonu: Cl₂ veya NaOCl (çamaşır suyu) ile mikroorganizmaların imhası