Dy
162.500Disprozyum
Dysprosium
Elektrikli araç motorları için Nd-Fe-B mıknatıslarına eklenir. Nükleer reaktör kontrol çubuklarında kullanılır.
66
162.5 g/mol
[Xe] 4f¹⁰ 6s²
2 | 8 | 18 | 28 | 8 | 2
1.22
8.551 g/cm³
1406.8 °C
2566.8 °C
Lecoq de Boisbaudran
Paul Émile Lecoq de Boisbaudran, 1886'da saf holmiyum çözeltisini fraksiyonel çöktürme ve çözme işlemlerine tabi tutarak disprosyumu izole etti. Adını Yunanca "dysprositos" (ulaşması güç) sözcüğünden aldı; zira elementin saflaştırılması son derece zordu. Element, hafniyum ve talyum gibi "zorla yakalanan" elementler arasında tarihin en meşakkatli kimyasal ayrıştırma süreçlerinden birini gerektirdi.
DyFe₂
Disprosyum Demir BileşiğiDy₂O₃
Disprosyum(III) OksitDyCl₃
Disprosyum(III) KlorürNd-Fe-B mıknatıs katkısı: DyFe₂ Nd-Fe-B mıknatısın koersif kuvvetini ve yüksek sıcaklık performansını artırır; özellikle 150°C üzerinde çalışan EV (elektrikli araç) tahrik motorları ve rüzgar türbini jeneratörleri için kritik.
Terfenol-D bileşeni: Tb₀.₃Dy₀.₇Fe₂ (Terfenol-D) bileşimindeki Dy, dev manyetostriktif yanıtın fine-tuning'ine katkı sağlar.
Dy₂O₃ nötron absorbanı: Nükleer reaktör kontrol ve güvenlik sistemlerinde; hafniyum ile birlikte kullanılır.
Manyeto-optik kayıt: Dy-Co ince film kaplama geçmişte manyeto-optik disk kayıt ortamlarında kullanıldı (MO disk, Minidisc teknolojisine zemin hazırladı).
Disprosyumun bilinen bir biyolojik rolü yoktur. Toksisitesi düşüktür; solübl Dy tuzları irritan niteliktedir ancak ciddi akut toksisite göstermez.
01
Disprosyum, Elektrikli Araç (EV) devrimi için belki de en kritik "gizli" elementtir: Nd-Fe-B mıknatıstaki küçük Dy katkısı (%1-6) motor sıcaklığı 150°C'yi geçtiğinde mıknatısın manyetizmasını korur ve EV menzilini güvence altına alır.
02
"Dysprositos" (ulaşması zor) adı, 1886'daki zorlu izolasyon deneyimini yansıtır; günümüzde Dy stratejik bir hammadde olarak sınıflandırılmaktadır ve arzının büyük bölümü Çin'e bağımlıdır.
03
Dy₂O₃, hafniyumla birlikte birleşik nötron absorbanı olarak denizaltı nükleer reaktörlerinde koşullara göre ayarlanabilir kontrol malzemesi sağlar.
1
Lantanid; Periyot 6; elektron dizilimi [Xe] 4f¹⁰ 6s²; +3 baskın yükseltgenme basamağı.
2
Nd-Fe-B mıknatıs katkısı: yüksek T koersivite → EV motorları; Terfenol-D bileşeni.
3
Disprosyum adı: Yunanca "dysprositos" (ulaşması güç).