Be
9.012Berilyum
Beryllium
Hafif ve sert metal. Toksiktir. Alaşımlarında çeliği sertleştirmek için kullanılır.
4
9.0122 g/mol
[He] 2s²
2 | 2
1.57
1.85 g/cm³
1286.8 °C
2468.8 °C
Louis-Nicolas Vauquelin
Berilyum 1798'de Fransız kimyacı Louis-Nicolas Vauquelin tarafından beril (zümrüt) mineralinden keşfedildi. Başlangıçta 'glukinyum' (Gr. glykys = tatlı) olarak adlandırıldı; çünkü bazı bileşikleri tatlı bir tada sahip. 1828'de Friedrich Wöhler ve Antoine-Alexandre-Brutus Bussy bağımsız olarak BeCl₂'yi potasyum metalle indirgeyerek saf berilyum metalini izole ettiler (elektroliz değil, kimyasal indirgeme).
⁷Be
Yarı ömür: 53,22 gün. Radyoaktif; doğal bolluğu yoktur. Atmosferde kozmik ışın bombardımanıyla oluşur (kozmojenik).⁹Be
Doğal bolluk: %100. Doğadaki tek kararlı berilyum izotopu.¹⁰Be
Doğal bolluk: Eser. Yarı ömür: 1,387 milyon yıl. Jeolojik yaş tayininde kullanılır.BeO
Berilyum OksitNükleer yakıt kaplama; seramik ve elektronikte yüksek ısıl iletkenlik.BeCl₂
Berilyum KlorürElektrolizde berilyum üretimi; Lewis asit kataliz.BeSO₄
Berilyum SülfatAnalitik kimya; berilyum bileşiklerinin hazırlanmasında.Be(OH)₂
Berilyum HidroksitAmfoterik; hem asitle hem bazla tepkime verir.- Bakır-berilyum (BeCu) alaşımı: kıvılcım oluşturmayan alet ve elektronik bağlantılar
- X-ışını cihazlarında ince berilyum pencereler (X-ışınına şeffaf)
- Nükleer reaktörlerde nötron yavaşlatıcı ve yansıtıcı
- Havacılık: uydu yapıları ve teleskop aynalarında (Hubble bileşenleri)
- Jiroskopler ve yüksek hassasiyetli inersiyal sensörler
- Nükleer silah tasarımında nötron başlatıcı
Berilyum son derece toksiktir; vücuda giren partiküller "beriliozis" adlı kronik akciğer hastalığına neden olur. IARC tarafından Grup 1 (kesin kanserojen) olarak sınıflandırılmıştır.
- Berilyum çok düşük yoğunluğu (1,85 g/cm³) ve yüksek sertliğiyle (Mohs 5,5) alaşımlarda hafiflik + dayanım sağlar.
- X-ışınlarını neredeyse emmeden geçirir: 1 mm Be, 100 µm kalınlığındaki alüminyumdan 17 kat daha fazla X-ışını geçirir.
- Berilyum oksit (BeO), seramikler arasında en yüksek ısıl iletkenliğe sahiptir (bakırınkiyle karşılaştırılabilir).
- Kozmik çağda berilyum füzyonla değil spallasyonla (kozmik ışının büyük çekirdeklere çarpması) oluşur.
- Berilyum, zümrüt (Be₃Al₂(SiO₃)₆) ve akuamarin gibi değerli taşların bileşenidir.
- Toprak alkali metal (Grup 2); +2 yükseltgenme basamağı.
- Elektron dizilimi: [He] 2s² → 2 elektron verir.
- Be(OH)₂ amfoterik özellik gösterir: Be(OH)₂ + 2HCl → BeCl₂ + 2H₂O ve Be(OH)₂ + 2NaOH → Na₂[Be(OH)₄].
- Berilyum, köşegen benzerliğiyle alüminyumla (Al) benzer özellikler gösterir (köşegen kural).
- Toprak alkali metallerde atom büyüdükçe tepkimesellik artar: Be < Mg < Ca < Sr < Ba.
Berilyum atom numarası kaçtır?
Berilyum elementinin atom numarası 4'dır.
Berilyum elektron dizilimi nedir?
Berilyum elementinin elektron dizilimi [He] 2s² şeklindedir.
Berilyum nerelerde kullanılır?
Bakır-berilyum (BeCu) alaşımı: kıvılcım oluşturmayan alet ve elektronik bağlantılar