Ac
227.000Aktinyum
Actinium
Aktinit serisinin başlangıcı. Karanlıkta parlayan (floresan) radyoaktif element. Nötron kaynağı olarak kullanılır.
89
227 g/mol
[Rn] 6d¹ 7s²
2 | 8 | 18 | 32 | 18 | 9 | 2
1.1
10.07 g/cm³
1049.8 °C
3197.8 °C
André-Louis Debierne
André-Louis Debierne, 1899'da uranyum cevheri artıklarından aktinyumu keşfetti; Friedrich Oskar Giesel 1902'de bağımsız olarak aynı elementi buldu (başlangıçta "emanium" adını verdi). Adı Yunanca "aktis" (ışın, demet) sözcüğünden gelir. Aktinyum, aktinit serisinin (Ac-Lr, Z=89–103) baş elementi ve adını veren maddedir.
AcCl₃
Aktinyum(III) Klorür[²²⁵Ac]Ac-PSMA-617
Aktinyum-225 PSMA²²⁵Ac-PSMA-617 hedefli alfa terapisi: ²²⁹Th→²²⁵Ra→²²⁵Ac bozunma zinciriyle üretilen ²²⁵Ac; ¹⁷⁷Lu-PSMA ile karşılaştırıldığında kısa menzilli α parçacıkları (~40–80 µm) daha az kolateral hasar verir; metastatik prostat kanseri çalışmaları.
²²⁵Ac → ²¹³Bi "jeneratör": radyofarmasötik santrallerinde ²²⁵Ac bozunarak terapötik ²¹³Bi sağlar.
Araştırma nötron kaynağı: Ac-Be kombinasyonundan nötron üretimi; tarihsel kullanım.
Tüm aktinyum izotopları radyoaktif ve sağlık açısından tehlikelidir. Biyolojik rolü yoktur. ²²⁵Ac hedefli alfa terapisi (TAT) kanser tedavisinde son derece umut verici sonuçlar vermektedir.
01
²²⁵Ac-PSMA terapisi, ¹⁷⁷Lu-PSMA tedavisine dirençli prostat kanserini olan hastalarda bile yanıt alınabileceğine dair erken faz çalışmalar sunar; alfa parçacığının ~40–80 µm etki mesafesi çevre doku hasarını minimize eder.
02
Aktinyum, aktinit serisinin baş elementi olmasına rağmen kimyasal özellikleri lantanit lantan (La) ile son derece benzerdir; her ikisi de +3 en kararlı yükseltgenme basamağını gösterir. Aktinyumun elektron dizilimi [Rn] 6d¹ 7s² olup 5f elektronu barındırmaz — 5f doldurması Toryum (90) ile başlar; La'nın dizilimi de [Xe] 5d¹ 6s²'dir.
1
7. Periyot aktinit; elektron dizilimi [Rn] 6d¹ 7s²; +3 yükseltgenme basamağı; aktinit serisini başlatır.
2
²²⁵Ac hedefli alfa terapisi (TAT); ²²⁷Ac: t½=21,77 yıl; doğal (²³⁵U zinciri).