Sc
44.956Skandiyum
Scandium
Nadir bulunan geçiş metali. Alüminyum alaşımlarını güçlendirmek için kullanılır. Spor ekipmanlarında tercih edilir.
21
44.956 g/mol
[Ar] 3d¹ 4s²
2 | 8 | 9 | 2
1.36
2.985 g/cm³
1540.8 °C
2835.8 °C
Lars Fredrik Nilson
İsveçli kimyacı Lars Fredrik Nilson, 1879'da euksenit ve gadolinit minerallerini analiz ederken skandiyumu keşfetti ve İskandinavya'ya atfen "scandium" adını verdi. Mendeleev, 1871'de periyodik tablonun boşluklarından birini "eka-bor" adıyla öngörmüştü; skandiyumun keşfi bu öngörüyle neredeyse mükemmel örtüştü ve periyodik tablonun tahmin gücünü kanıtladı.
Sc₂O₃
Skandiyum OksitScCl₃
Skandiyum KlorürScI₃
Skandiyum İyodürAl-Sc alaşımı: hafif ve son derece sağlam; beyzbol sopası, bisiklet çerçevesi, golf sopaları
Metal halojenür lambalar: ScI₃ katkısı güneş ışığına yakın beyaz ışık sağlar (stadyum aydınlatması)
Katı oksit yakıt pilleri (SOFC): Sc₂O₃ katılmış zirkonyum oksit elektrolitinde iletkenliği artırır
Rusya MiG avcı uçaklarında Al-Sc alaşımı gövde malzemesi
Radyoaktif ⁴⁶Sc: petrol boru hatlarındaki sızıntı tespitinde izleyici
Skandiyumun insanlardaki biyolojik rolü bilinmemektedir. Bazı deniz organizmalarında iz miktarda bulunur; ancak esansiyel olduğuna dair kanıt yoktur.
01
Skandiyum, Mendeleev'in "eka-bor" öngörüsüyle tanımlanan boşluğu dolduran elementtir (galyum "eka-alüminyum" olarak 1875'te daha önce doğrulanmıştı); atom kütlesi, yoğunluğu ve oksit formülü tahminle neredeyse birebir örtüşmüştür.
02
Yer kabuğunda yaygın olmasına rağmen (yaklaşık 26 ppm) ayrıştırılması güçtür; bu yüzden hem pahalı hem de nadiren kullanılır.
03
Al-Sc alaşımı, saf alüminyuma göre çok daha yüksek mukavemet ve ısıl kararlılık sağlar.
04
Skandiyum oksit, floresan lambalarda ve yüksek yoğunluklu deşarj lambalarında renk kalitesini artırır.
05
Skandiyum tüm dünyada yılda yalnızca birkaç ton üretilir; bu onu platin grubu metallerinden bile daha az üretilen elementlerden biri yapar.
1
Geçiş metali; Grup 3, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d¹ 4s² → +3 yükseltgenme basamağı.
2
Periyot 4'te d-bloğunun başladığı ilk elementtir.
3
Sc³⁺ iyonunda 3d boş (d⁰); renksiz çözelti oluşturur (renkli geçiş metal iyonlarından farklı).
4
Mendeleev'in periyodik tablo tahmin gücünün klasik kanıtlarından biridir (Ga, Ge ile birlikte).