Sc
44.956Skandiyum
Scandium
Nadir bulunan geçiş metali. Alüminyum alaşımlarını güçlendirmek için kullanılır. Spor ekipmanlarında tercih edilir.
21
44.956 g/mol
[Ar] 3d¹ 4s²
2 | 8 | 9 | 2
1.36
2.985 g/cm³
1540.8 °C
2835.8 °C
Lars Fredrik Nilson
İsveçli kimyacı Lars Fredrik Nilson, 1879'da euksenit ve gadolinit minerallerini analiz ederken skandiyumu keşfetti ve İskandinavya'ya atfen "scandium" adını verdi. Mendeleev, 1871'de periyodik tablonun boşluklarından birini "eka-bor" adıyla öngörmüştü; skandiyumun keşfi bu öngörüyle neredeyse mükemmel örtüştü ve periyodik tablonun tahmin gücünü kanıtladı.
⁴⁵Sc
Doğal bolluk: %100. Tek kararlı skandiyum izotopu; monoisotopik element.⁴⁶Sc
Yarı ömür: 83,8 gün. Radyoaktif; β⁻ ve γ yayar. Petrol endüstrisinde boru hattı sızıntı ve akış ölçümlerinde kullanılır.Sc₂O₃
Skandiyum OksitKatı oksit yakıt pili elektroliti; optik kaplama.ScCl₃
Skandiyum KlorürLewis asit katalizörü; organik sentezde Friedel-Crafts tipi tepkimeler.ScI₃
Skandiyum İyodürMetal halojenür lambada beyaz ışık katkısı.- Al-Sc alaşımı: hafif ve son derece sağlam; beyzbol sopası, bisiklet çerçevesi, golf sopaları
- Metal halojenür lambalar: ScI₃ katkısı güneş ışığına yakın beyaz ışık sağlar (stadyum aydınlatması)
- Katı oksit yakıt pilleri (SOFC): Sc₂O₃ katılmış zirkonyum oksit elektrolitinde iletkenliği artırır
- Rusya MiG avcı uçaklarında Al-Sc alaşımı gövde malzemesi
- Radyoaktif ⁴⁶Sc: petrol boru hatlarındaki sızıntı tespitinde izleyici
Skandiyumun insanlardaki biyolojik rolü bilinmemektedir. Bazı deniz organizmalarında iz miktarda bulunur; ancak esansiyel olduğuna dair kanıt yoktur.
- Skandiyum, Mendeleev'in "eka-bor" öngörüsüyle tanımlanan boşluğu dolduran elementtir (galyum "eka-alüminyum" olarak 1875'te daha önce doğrulanmıştı); atom kütlesi, yoğunluğu ve oksit formülü tahminle neredeyse birebir örtüşmüştür.
- Yer kabuğunda yaygın olmasına rağmen (yaklaşık 26 ppm) ayrıştırılması güçtür; bu yüzden hem pahalı hem de nadiren kullanılır.
- Al-Sc alaşımı, saf alüminyuma göre çok daha yüksek mukavemet ve ısıl kararlılık sağlar.
- Skandiyum oksit, floresan lambalarda ve yüksek yoğunluklu deşarj lambalarında renk kalitesini artırır.
- Skandiyum tüm dünyada yılda yalnızca birkaç ton üretilir; bu onu platin grubu metallerinden bile daha az üretilen elementlerden biri yapar.
- Geçiş metali; Grup 3, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d¹ 4s² → +3 yükseltgenme basamağı.
- Periyot 4'te d-bloğunun başladığı ilk elementtir.
- Sc³⁺ iyonunda 3d boş (d⁰); renksiz çözelti oluşturur (renkli geçiş metal iyonlarından farklı).
- Mendeleev'in periyodik tablo tahmin gücünün klasik kanıtlarından biridir (Ga, Ge ile birlikte).
Skandiyum atom numarası kaçtır?
Skandiyum elementinin atom numarası 21'dır.
Skandiyum elektron dizilimi nedir?
Skandiyum elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d¹ 4s² şeklindedir.
Skandiyum nerelerde kullanılır?
Al-Sc alaşımı: hafif ve son derece sağlam; beyzbol sopası, bisiklet çerçevesi, golf sopaları