Si
28.085Silisyum
Silicon
Yarı iletken. Modern elektroniğin ve bilgisayar çiplerinin temeli. Silika (SiO₂) kum ve camın ana bileşenidir.
14
28.085 g/mol
[Ne] 3s² 3p²
2 | 8 | 4
1.9
2.33 g/cm³
1413.8 °C
3264.8 °C
Jöns Jacob Berzelius
Silisyum, 1824'te İsveçli kimyacı Jöns Jacob Berzelius tarafından SiF₄'ü potasyumla indirgeyerek izole edildi. Silisyumun bileşikleri (kuvars, kil, cam) binlerce yıldır kullanılmakla birlikte element olarak tanımlanması 19. yüzyılı buldu. Adı Latince "silex" (çakmak taşı) sözcüğünden gelir.
²⁸Si
Doğal bolluk: %92,23. Baskın izotop.²⁹Si
Doğal bolluk: %4,67. ²⁹Si NMR spektroskopisi silika ve silikon polimer analizi için kullanılır.³⁰Si
Doğal bolluk: %3,10. İzotopik kütle ölçümlerinde referans.SiO₂
Silisyum Dioksit (Silika)Kuvars, kum, cam; yer kabuğunun en bol bileşiği.SiC
Silisyum Karbür (Karborundum)Aşındırıcı; yüksek güç yarı iletkeni (SiC MOSFET).SiCl₄
Silisyum TetraklorürUltra saf silikon üretiminde başlangıç maddesi; optik fiber öncüsü.Na₂SiO₃
Sodyum Silikat (Su Camı)Yapıştırıcı, yangın geciktirici kaplama.[(CH₃)₂SiO]ₙ
Polidimetilsiloksan (Silikon)Contalar, yağlayıcılar, medikal implantlar, kozmetik.- Yarı iletken: mikroişlemciler, bellek çipleri, transistörler (elektronik devrimlerin temeli)
- Güneş pilleri: fotovoltaik silikon paneller (mono ve polikristal)
- Cam: SiO₂ soda-kireç cam, borosilikat, optik fiber
- Silikon polimerler (Si-O zinciri): contalar, yapıştırıcılar, implant malzemeleri
- Çelik ve alüminyum alaşımlarında güçlendirici
- Silika jel (SiO₂): nem emici; kromatografi dolgu maddesi
Silisyum, diyatomlar ve bazı sünger türleri için yapısal element olarak (SiO₂ kabuk) esansiyeldir. Yüksek bitkilerde de önemli roller üstlenir; pirinç sapındaki silika bitkiyi böceklere ve mantara karşı güçlendirir. İnsanlar için kesin bir esansiyel rol kanıtlanmamış olsa da kemik ve bağ dokusu sağlığıyla ilişkilendirilmektedir.
- Silisyum yerkabuğunda oksijenden sonra ikinci en bol elementtir (kütlece ~%27,7).
- Saf silisyum üretimi son derece zordur; elektronik kalite Si ultra yüksek saflıkta (99,9999999%) üretilir.
- "Silikon Vadisi" adını yarı iletken silisyumdan alır; ancak silisyum (element) ile silikon (polimer) farklı maddelerdir.
- Silisyumun bant aralığı (1,12 eV) güneş ışığını soğurmak için neredeyse ideal değerdedir.
- Bir CPU'da 10 milyardan fazla transistör bulunur; hepsi silisyum temelli.
- Metaloid (yarı metal); Grup 14, Periyot 3; elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p² → genellikle +4 veya −4.
- SiO₂ asit oksit (HF hariç asitlerle tepkimez): SiO₂ + 2NaOH → Na₂SiO₃ + H₂O.
- SiO₂ + 4HF → SiF₄ + 2H₂O: HF camı çözer (diğer asitler çözmez) — önemli istisna.
- Kovalent ağ katı: çok yüksek erime noktası (SiO₂ ~ 1713 °C), sertlik.
- Karbon analoji: Si de 4 bağ yapar ama Si-Si bağları C-C'den zayıftır; Si=Si ikili bağ yapmaz (pπ-pπ örtüşmesi zayıf).
- Yarı iletken özelliği: enerji bandı teorisi; katkılama (doping) ile p-tipi/n-tipi Si elde edilir.
Silisyum atom numarası kaçtır?
Silisyum elementinin atom numarası 14'dır.
Silisyum elektron dizilimi nedir?
Silisyum elementinin elektron dizilimi [Ne] 3s² 3p² şeklindedir.
Silisyum nerelerde kullanılır?
Yarı iletken: mikroişlemciler, bellek çipleri, transistörler (elektronik devrimlerin temeli)