Cd
112.410Kadmiyum
Cadmium
Toksik ağır metal. Nikel-kadmiyum şarj edilebilir pillerde kullanılır. Çevresel kirlilik açısından tehlikeli.
48
112.41 g/mol
[Kr] 4d¹⁰ 5s²
2 | 8 | 18 | 18 | 2
1.69
8.65 g/cm³
321.1 °C
766.9 °C
Karl Samuel Leberecht Hermann
Friedrich Strohmeyer, 1817'de Almanya'da bir eczanenin çinko oksit numunesinin ısıtıldığında renk değiştirdiğini (olağandışı davranış) fark ederek yeni elementi keşfetti; Karl Samuel Hermann aynı yıl bağımsız olarak aynı bulguya ulaştı. Adını Yunanca mitolojide Tebai şehrini kuran Kadmos'la ilgili "kadmeia" (kadimya, çinko cevheri için eski isim) sözcüğünden aldı.
¹⁰⁶Cd
Doğal bolluk: %1,25. Kararlı.¹⁰⁸Cd
Doğal bolluk: %0,89. Kararlı.¹¹⁰Cd
Doğal bolluk: %12,49. Kararlı.¹¹¹Cd
Doğal bolluk: %12,80. NMR aktif (spin-1/2).¹¹²Cd
Doğal bolluk: %24,13. Kararlı.¹¹³Cd
Doğal bolluk: %12,22. Çok uzun ömürlü β⁻ (t½=7,7×10¹⁵ yıl); nötron soğurucu.¹¹⁴Cd
Doğal bolluk: %28,73. Baskın izotop.¹¹⁶Cd
Doğal bolluk: %7,49. Çift beta bozunması adayı.CdS
Kadmiyum SülfürKadmiyum sarısı pigment; CdS/CdTe güneş pili pencere katmanı; fotoiletken.CdSe
Kadmiyum SelenürKadmiyum kırmızısı/turuncu pigment; kuantum nokta (quantum dot) LED ekranı.CdTe
Kadmiyum Tellürürİnce film güneş pili emici katmanı (en verimli ticari ince film PV).CdCl₂
Kadmiyum KlorürFotoğraf; CdS güneş pili ön işlem; araştırma.- Ni-Cd pil: şarj edilebilir; hafıza etkisi ve Cd toksisitesi nedeniyle büyük ölçüde Ni-MH ve Li-ion ile değiştirildi
- CdTe ince film güneş pili: CdS/CdTe yapısı en verimli ticari ince film fotovoltaik (%22+ verimlilik); First Solar
- Kadmiyum pigmentleri: CdS (kadmiyum sarısı), CdSe (kadmiyum kırmızısı); sanatçı boyaları ve plastik renklendirici
- Nükleer reaktör kontrol çubuğu: Cd çok yüksek termal nötron soğurma kesiti (σ~2500 barn)
- Elektrokaplama: Cd kaplama havacılık ve denizcilik metallerinde korozyon koruması (Zn'den daha iyi tuz suyu direnci)
Kadmiyumun esansiyel biyolojik rolü yoktur; güçlü nefrotoksin ve kanserojendir (IARC Grup 1). Uzun süreli maruziyet böbrek tübüler hasarına ve kemik erimesine (osteomalazi) yol açar. Japonya'da itai-itai ("iğ iğ") hastalığı: Cd kirleticisiyle sulanan pirinç tarlalarından kaynaklanan toplu Cd zehirlenmesi (kemik kırılganlığı ve şiddetli ağrı).
- CdSe kuantum noktaları, boyutlarına bağlı olarak mavi-kırmızı arası tüm renklerde ışıma yapar; QLED TV ekranlarında renk saflığını devrimleştirmiştir.
- Itai-itai hastalığı (1950-60'lar Japonya): Toyama Nehri havzasındaki çinko-kurşun madeni atıkları Cd ile kirlenen pirinç tarlalarından kadmiyum birikmesi, 200'den fazla kişinin ölümüne yol açtı; modern çevre mevzuatının başlıca tetikleyicilerinden biri.
- ¹¹³Cd yavaş nötronlar için mükemmel soğurucudur; nükleer reaktörlerde Cd levha veya çubuk, nötron akısını anında durdurur.
- Kadmiyum ve çinko aynı Grup 12'de; Cu/Ag/Au gibi d¹⁰ konfigürasyonu taşıdığından bazı kaynaklarda "post-geçiş metali" olarak anılır.
- Grup 12, Periyot 5; elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ 5s²; +2 tek yaygın yükseltgenme basamağı.
- Toksik ağır metal; CdTe güneş pili; nükleer kontrol çubuğu (yüksek nötron soğurma).
- d¹⁰ → renksiz Cd²⁺ iyonu (Zn²⁺ ile paralel); ancak Cd bileşikleri renkli olabilir (CdS sarı, CdSe kırmızı — bant aralığı kökenli).
Kadmiyum atom numarası kaçtır?
Kadmiyum elementinin atom numarası 48'dır.
Kadmiyum elektron dizilimi nedir?
Kadmiyum elementinin elektron dizilimi [Kr] 4d¹⁰ 5s² şeklindedir.
Kadmiyum nerelerde kullanılır?
Ni-Cd pil: şarj edilebilir; hafıza etkisi ve Cd toksisitesi nedeniyle büyük ölçüde Ni-MH ve Li-ion ile değiştirildi