H
1.008Hidrojen
Hydrogen
Evrenin en bol elementi. Yıldızlarda enerji üretiminde temel rol oynar. TYT'de mol hesaplamalarında sıklıkla kullanılır.
1
1.008 g/mol
1s¹
1
2.2
9.00e-5 g/cm³
-259.1 °C
-252.9 °C
Henry Cavendish
Henry Cavendish 1766'da demiri seyreltik sülfürik asitle tepkimeye sokarak hidrojen gazını ayrıştırdı ve "yanıcı hava" olarak tanımladı. Antoine Lavoisier 1783'te "hydro-genes" (su oluşturan) adını vererek suyun hidrojen ve oksijenden oluştuğunu kanıtladı.
H₂O
SuH₂O₂
Hidrojen PeroksitHCl
Hidroklorik AsitH₂SO₄
Sülfürik AsitNH₃
AmonyakCH₄
MetanYakıt pilleri ve temiz enerji kaynağı olarak
Amonyak üretiminde (Haber-Bosch prosesi)
Hidrojenasyon: sıvı bitkisel yağların kısmen hidrojenasyonuyla katı margarin ve benzeri ürünler
Roket yakıtı (sıvı hidrojen)
Petrol rafinerisinde hidrodesülfürizasyon
Flor gibi reaktif elementlerin üretiminde
Hidrojen, suyun (H₂O) ve organik moleküllerin temel bileşenidir. Vücuttaki asit-baz dengesi hidrojen iyonu (H⁺) konsantrasyonuyla (pH) doğrudan ilişkilidir. ATP sentezinde proton gradyanı enerji kaynağı olarak kullanılır.
01
Evrendeki baryonik (görünür) maddenin kütlesinin yaklaşık %75'i hidrojenden oluşur.
02
Güneş her saniye ~600 milyon ton hidrojeni helyuma dönüştürür (proton-proton zinciri).
03
Hidrojen, bilinen tüm maddelerin en düşük yoğunluğuna sahip elementidir (0,09 g/L).
04
1937'deki Hindenburg zeplin felaketinde sızdıran hidrojenin tutuşması 36 can aldı.
05
Yakıt pili araçlarında hidrojen kullanılır; tek egzoz ürünü sudur.
1
Mol kütlesi 1 g/mol; mol hesaplamalarında çok sık karşılaşılır (STP'de 22,4 L/mol).
2
H₂ molekülünde kovalent bağ vardır; apolar molekül (dipol momenti = 0).
3
HCl, H₂SO₄, HNO₃ kuvvetli asitler; HF, H₂CO₃, CH₃COOH zayıf asitler.
4
Elektrolizde: katotta H₂ açığa çıkar (2H⁺ + 2e⁻ → H₂), anotta O₂.
5
Suyla tepkime sırası: Alkali metaller > Toprak alkali metaller >> Demir (paslanma).
6
Hidrojen +1 (asitlerde) veya −1 (metal hidrürlerde: NaH, CaH₂) yükseltgenme basamağı alır.