Ga
69.723Galyum
Gallium
Elde eridiği için elde tutulunca sıvılaşan metal (29,76°C). LED'lerde ve yarı iletken endüstrisinde kullanılır.
31
69.723 g/mol
[Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p¹
2 | 8 | 18 | 3
1.81
5.907 g/cm³
29.76 °C
2203.8 °C
Lecoq de Boisbaudran
Galyum, 1875'te Fransız kimyacı Paul Émile Lecoq de Boisbaudran tarafından spektroskopik yöntemle keşfedildi; çinko cevherinin alev spektrumunda karakteristik menekşe çizgileri gözlemledi. Adını Fransa'nın Latince adı Gallia'dan aldı (Lecoq, Fransız milliyetçiliğinin etkisiyle bu ismi seçti; "le coq" Fransızcada horoz anlamına gelir ve Latincede "gallus" horoztur — şakacı bir öz-referans olduğu söylense de kanıtlanmış değildir). Mendeleev 1871'de bu elementi "eka-alüminyum" olarak öngörmüştü; tahmin ettiği yoğunluk, atom kütlesi ve oksit formülü gerçekle neredeyse birebir örtüştü.
⁶⁹Ga
Doğal bolluk: %60,11. İki kararlı izotoptan daha hafif olanı doğada daha baskındır.⁷¹Ga
Doğal bolluk: %39,89. İki kararlı izotop; NMR çalışmalarında her ikisi kullanılır.GaAs
Galyum ArsenürIII-V yarı iletken; yüksek hız transistörü; lazer diyot; güneş pili.GaN
Galyum NitrürMavi/yeşil/beyaz LED; mor lazer; güç elektroniği (yüksek gerilim/sıcaklık).Ga₂O₃
Galyum(III) OksitGeniş bant aralıklı (~4,8 eV) yarı iletken; UV fotodetektör; yüksek güç elektroniği.GaCl₃
Galyum(III) KlorürLewis asit katalizörü; organik sentez (Friedel-Crafts).- GaAs (galyum arsenür): cep telefonu ve uydu radyo-frekans çipleri; lazer diyotlar; yüksek verimli güneş pilleri
- GaN (galyum nitrür): mavi/beyaz LED (2014 Nobel Ödülü: Akasaki, Amano, Nakamura); 5G baz istasyonu güç elektroniği
- Düşük erime noktalı alaşımlar: Galinstan (Ga-In-Sn, mp −19°C) civa yerine termometre sıvısı
- ⁶⁷Ga sitrat: kanser ve enfeksiyon tespitinde nükleer tıp görüntüleme (sintigrafi)
- Sıvı metal soğutma: elektronik cihaz soğutmasında sıvı Ga alaşımı; ısıl iletkenlik yüksek
Galyumun bilinen esansiyel bir biyolojik rolü yoktur. Ga³⁺, Fe³⁺ ile benzer iyonik yarıçapa sahip olduğundan demir metabolizmasını taklit edebilir; bu özellik Ga nitratını (Ganite) hiperkalsemi tedavisinde ve bazı antibakteriyal araştırmalarda gündeme getirmiştir.
- Galyum elde erir: erime noktası 29,76°C olduğundan avucunuzda tuttuğunuzda yavaşça sıvıya dönüşür. Buna karşın kaynama noktası 2204°C'dir — bu 2174°C'lik sıvı fazı, bilinen en geniş sıvı aralığına sahip element özelliğini verir.
- Galyum alüminyumu "yer": sıvı Ga alüminyumun oksit tabakasını çözer, tane sınırlarına sızar ve metalin anında gevrekleşmesine neden olur; dramatik YouTube deneyleri meşhurdur.
- GaN mavi LED, 2014 Nobel Fizik Ödülü'ne konu oldu; verimli beyaz aydınlatmayı (LED ampul) mümkün kılarak küresel enerji tasarrufuna katkı sağladı.
- Mendeleev'in eka-alüminyum öngörüsü: tahmin edilen yoğunluk 5,9 g/cm³, gerçek değer 5,91 g/cm³; tahmin edilen atom kütlesi ~68, gerçek 69,72 — periyodik tablonun olağanüstü bir zaferiydi.
- 5G baz istasyonlarındaki GaN güç amplifikatörleri, silisyumdan iki kat daha yüksek güç yoğunluğu ve sıcaklık toleransı sağlar.
- p-bloğu; Grup 13, Periyot 4; elektron dizilimi [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p¹ → +3 yükseltgenme basamağı.
- Periyot 4'te d-bloğu bittikten sonra başlayan p-bloğunun ilk elementi.
- Ga(OH)₃ amfoterik: Ga(OH)₃ + 3HCl → GaCl₃ + 3H₂O; Ga(OH)₃ + NaOH → Na[Ga(OH)₄].
- Mendeleev eka-alüminyum öngörüsü → galyum keşfi periyodik tablonun tahmin gücünü kanıtlar.
Galyum atom numarası kaçtır?
Galyum elementinin atom numarası 31'dır.
Galyum elektron dizilimi nedir?
Galyum elementinin elektron dizilimi [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p¹ şeklindedir.
Galyum nerelerde kullanılır?
GaAs (galyum arsenür): cep telefonu ve uydu radyo-frekans çipleri; lazer diyotlar; yüksek verimli güneş pilleri