Es
252.000Aynştaynyum
Einsteinium
Albert Einstein'e ithaf edilmiştir. İlk hidrojen bombası testinin kalıntılarında keşfedildi. Yalnızca mikrogram miktarda üretilir.
99
252 g/mol
[Rn] 5f¹¹ 7s²
2 | 8 | 18 | 32 | 29 | 8 | 2
1.3
8.84 g/cm³
859.9 °C
—
Albert Ghiorso
Albert Ghiorso ve Berkeley/Lawrence Livermore ekibi, 1952'de ilk hidrojen bombası testi olan Ivy Mike (1 Kasım 1952) kalıntılarını analiz ederek aynştaynyumu keşfetti. Keşif, nükleer gizlilik nedeniyle 1955'e kadar gizli tutuldu. Adını Albert Einstein'ın onuruna aldı. Aynı analiz sürecinde fermiyum (Fm) da keşfedildi.
²⁵³Es → ²⁵⁷Md: ²⁵³Es hedefine alfa bombardımanıyla mendelevyum (Md) sentezi; aktinit kimyası zinciri.
²⁵⁴Es → ²⁵⁸Fm: ²⁵⁴Es nötron bombardımanıyla fermiyum üretimi araştırması.
Spektroskopi araştırması: Es³⁺ optik özellikleri aktinit f-elektron teorisi için kıyaslama verisi sağlar.
Tüm izotopları radyoaktif; bilinen biyolojik rolü yoktur. Çok az miktarda üretilebildiği için toksikolog çalışmalar neredeyse imkânsızdır.
01
Ivy Mike patlamasının yarattığı aşırı nötron akısı, ²³⁸U ve çevredeki çekirdeklerin art arda nötron yakalaması ve β⁻ bozunmasıyla einsteiniyum ve fermiyum izotopları gibi transuranik ağır çekirdeklerin oluşmasına yol açtı; bu koşullar r-prosesi nükleosentezinin laboratuvar ölçeğindeki ilk gözlemlenmesi sayılır ve evrendeki ağır element oluşumunu (ör. altın, platin, kurşun) açıklayan astrofizik teorisini destekler.
02
2022'de Ghiorso'nun ekibinden arta kalan miras örnek koleksiyonlarının analizi, aynştaynyumun bazı temel fiziksel özelliklerinin (ör. atomik yarıçap) ilk kez dolaylı olarak belirlenmesini sağladı; bu kadar uzun süre sonra ilk kez yapılabilen ölçüm, element kimliğini nadir bir şekilde somutlaştırdı.
1
Aktinit; elektron dizilimi [Rn] 5f¹¹ 7s²; +3 baskın; tüm izotopları radyoaktif.
2
Ivy Mike H-bombası enkazından 1952'de keşfedildi; gizlilik nedeniyle 1955'e kadar açıklanmadı; Einstein'ın adına ithafen adlandırıldı.