Tepkimelerde Meydana Gelen Enerji Değişimi
Enerji Nereye Gider?
Isı ile sıcaklığı ayır, düzenekte sistem–çevre–evreni işaretle, olayları endotermik veya ekzotermik diye sınıflandır ve ısının denklemin tarafını yerleştir.
Fiziksel veya kimyasal bir olayda enerji yok olmaz; sistem ile çevre arasında yer değiştirir. Bu aktarım çoğu zaman ısı yoluyla olur. Sıcaklık ise taneciklerin ortalama kinetik enerjisiyle ilgili bir göstergedir; ısı ile aynı şey değildir.
Endotermik
Sistem çevreden ısı alır. Ürünlerin enerjisi tepkenlerden yüksektir; çevre soğuyabilir.
Ekzotermik
Sistem çevreye ısı verir. Ürünlerin enerjisi daha düşüktür; çevre ısınabilir.
İncelediğin madde sistemdir. Sistemle alışveriş yapan dış bölge çevredir. İkisinin bütünü evrendir. Termodinamiğin birinci yasasına göre evrenin toplam enerjisi korunur.
Isı ile sıcaklık aynı şey midir?
Hayır. Sıcaklık, taneciklerin ortalama kinetik enerjisiyle ilgili bir büyüklüktür; termometreyle ölçülür. Isı ise sıcaklıkları farklı iki bölge arasında kendiliğinden aktarılan enerjidir. Tava sıcaktır demek sıcaklıktan, eline enerji geçti demek ısıdan söz eder.
Sistem, çevre ve evren nasıl ayrılır?
Sistem, incelediğin maddedir. Çevre, sistemle madde veya enerji alışverişi yapabilen dış bölgedir. Evren, sistem ile çevrenin oluşturduğu bütündür. Sınırı sen çizersin: şişedeki karışımı sistem alırsan küvet suyu çevreye girer; küveti de sisteme katarsan çevre oda havasına kayar.
Bir olayın endotermik veya ekzotermik olduğu nasıl anlaşılır?
Sistemin enerjisine bak. Sistem çevreden ısı alıyorsa endotermiktir; ürünlerin enerjisi tepkenlerden yüksektir ve çevre soğuyabilir. Sistem çevreye ısı veriyorsa ekzotermiktir; ürünlerin enerjisi daha düşüktür ve çevre ısınabilir. Termometrenin nereyi ölçtüğünü net tut: kap ısındıysa ısı çoğu zaman sistemden çevreye çıkmıştır.
Isı tepkime denkleminin neresine yazılır?
Endotermik değişimde ısı tepken tarafına yazılır; sistemin enerji kazanması için bu enerji girenlere katılmış sayılır. Ekzotermik değişimde ısı ürün tarafına yazılır. Isıyı yanlış tarafa koymak, olayın türünü ters çevirir.
Enerji yok olur mu, yoksa yalnızca yer mi değiştirir?
Yok olmaz. Termodinamiğin birinci yasasına göre enerji bir türden diğerine dönüşür veya sistem ile çevre arasında aktarılır; evrenin toplam enerjisi korunur. Sistemin enerjisi azaldıysa çevre aynı miktarda enerji kazanmıştır.