9. Sınıf Kimya 2. Dönem 2. Yazılı Soruları PDF ve Konu Rehberi
2025/2026 eğitim öğretim yılı Orbital Yayınları 9. Sınıf Kimya 2. Dönem 2. Ortak Yazılı soru kitapçığı; Etkileşimler ve Etkileşimden Maddeye temalarını kapsar. Lewis nokta yapılarından sıvıların yüzey gerilimine kadar MEB 9. sınıf kimya öğrenme çıktılarına uygun açık uçlu sorular ve çözüm anahtarı içerir.
Soru kitapçığını ve çözüm anahtarını PDF olarak açın.
9. sınıf kimya yazılısına hazırlık rehberi
Lewis yapısı, IUPAC adlandırma, etkileşimler ve sıvı özellikleri — konu konu strateji
9. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı, Etkileşimler ile Etkileşimden Maddeye temalarının birleştiği kritik bir sınavdır. Orbital Yayınları ortak yazılı kitapçığında Lewis nokta yapısından sıvıların yüzey gerilimine kadar uzanan açık uçlu sorular yer alır; son sayfalarda çözüm anahtarı ve gerekçeler bulunur.
Bu rehberde yazılıda çıkan her konuyu nasıl çalışmanız gerektiğini, hangi formülleri hatırlamanız gerektiğini ve Ferrum PDF arşivindeki soru kitapçığını nasıl kullanacağınızı adım adım bulacaksınız. Hedef, hem okul yazılısından yüksek puan almak hem de 10. sınıfa sağlam bir kimya temeli atmaktır.
Lewis nokta yapısı ve IUPAC adlandırma
Lewis yapısı nasıl çizilir?
Yazının ilk bölümünde H₂S, CH₄, N₂, BF₃ ve HCl gibi moleküllerin Lewis nokta yapıları istenir. Grup numarasından valans elektron sayısını çıkarın; metal olmayan elementlerde sekiz kuralını uygulayın. Ortaklanmamış çiftleri mutlaka gösterin; soruda “ortaklanmış valans elektron sayısı” ayrıca sorulduğu için bağları sayarken çift saymayı unutmayın.
BF₃ örneğinde bor üzerinde eksik oktet vardır; bu tür istisnaları tabloda not edin. N₂ için üçlü bağ ve ortaklanmamış çift kalmadığını kontrol ederek hata yapmayın. Sınavda 10 puanlık tablo sorularında hız kazanmak için önce periyodik tablodan elektron dağılımını, sonra Lewis’i çizin.
İyonik ve kovalent bileşik adlandırma
LiF, CCl₄, Fe₂O₃, CuSO₄ ve MgCO₃ gibi formüllerden sistematik ad yazmanız; kükürt trioksit, fosfor pentaklorür gibi adlardan formül üretmeniz beklenir. Metal–ametal bileşiklerinde metal adı + ametal “-ür” eki; değişken değerli metallerde Roma rakamı (demir(III) oksit) kullanın.
Kovalent moleküllerde önekler (mono-, di-, tri-) ve -ide/-at eklerini karıştırmayın. Amonyum nitrat gibi iyonik–kovalent köprü bileşiklerinde iyon adlarını ayrı yazın. Yazılı öncesi en az 15 bileşik üzerinde formül ↔ ad dönüşümü yapın; Orbital PDF’deki çözüm anahtarında hatalı eşleştirmeleri işaretleyerek tekrar edin.
Moleküller arası etkileşimler ve katı türleri
Etkileşim türlerini ayırt etme
C₂H₅OH…NH₃, CHCl₃…CH₃OCH₃ ve Na⁺…CH₃OH gibi tanecik çiftlerinde hem tanecik türünü (polar molekül, iyon, apolar molekül) hem de baskın etkileşimi (hidrojen bağı, dipol-dipol, iyon-dipol, London) yazmanız gerekir. Hidrojen bağının oluşması için H’ın F, O veya N’a bağlı olması şarttır; etanol–amonyak çifti klasik hidrojen bağı örneğidir.
Apolar–apolar çiftlerde (He…CCl₄) yalnızca London kuvvetleri vardır. Tabloyu doldururken önce Lewis polaritesine bakın, sonra çekim türünü seçin. Bu soru grubu genellikle 10 puandır; kısa gerekçe cümlesi eklemek puan kurtarır.
Katıların sınıflandırılması
Görsellerden katının tekrarlayan birimini ve katı türünü (iyonik, kovalent ağ, moleküler, metalik, amorf) belirlemeniz istenir. İyonik katılarda iyonlar; moleküler katılarda molekül birimleri; kovalent ağda sürekli kovalent bağ ağı vardır. Amorf katılar (cam gibi) düzenli örgüye sahip değildir—görsel ipuçlarına dikkat edin.
Moleküller arası kuvvet gücü ile erime/kaynama sıcaklığı arasındaki ilişkiyi bu bölümde pekiştirin; sonraki buhar basıncı sorularında aynı mantık kullanılır.
Buhar basıncı, kaynama ve uçuculuk
Denge buhar basıncını etkileyen faktörler
Saf su ve saf asetonun aynı sıcaklıkta farklı manometre yüksekliği; aynı maddenin farklı yüzey alanlı kaplarında eşit yükseklik örnekleri verilir. Sıvı cinsi ve sıcaklık denge buhar basıncını değiştirir; yüzey alanı ve sıvı miktarı denge buhar basıncını değiştirmez—yalnızca dengeye ulaşma süresini etkiler.
Aseton, suya göre daha güçlü olmayan moleküller arası kuvvetlere sahip olduğu için daha uçucudur ve daha yüksek denge buhar basıncı gösterir. Cevabınızda “moleküller arası çekim azaldıkça buhar basıncı artar” ifadesini kullanın. Görsel II için h₁ = h₂ sonucunu gerekçelendirerek yazın.
Buhar basıncı–sıcaklık grafiği
Dietil eter, etil alkol, su ve etilen glikol eğrileri üzerinden uçuculuk, kaynama noktası ve moleküller arası çekim karşılaştırması yapılır. Aynı sıcaklıkta en yüksek buhar basıncına sahip sıvı en uçucudur. Normal kaynama (760 torr) çizgisinde etilen glikolün 100 °C’den yüksek kaynadığı yorumlanır.
Dış basınç artınca kaynama noktası yükselir—yüksek irtifada yemek pişirme süresi örneğini hatırlayın. Grafik sorularında eksenleri okumadan cevap yazmayın; Psu = Petanol kaynama anında eşitlik ifadesini kullanın.
Viskozite, adezyon, kohezyon ve yüzey gerilimi
Laboratuvar yorum soruları
Viskozite deneyinde X ve Y sıvıları, sıcaklık artışı ve damla yarıçapı değişkenleri yorumlanır. Moleküller arası kuvvet fazla ise viskozite yüksek, akışkanlık düşüktür. Sıcaklık artınca viskozite azalır; bilye daha hızlı düşer.
Su piresi örneğinde kohezyon > adezyon olduğu için su yüzeyi pireyi ıslatır ve batırmaz. Lotus yaprağında adezyon zayıf olduğundan su küresel kalır ve yaprağı ıslatmaz. Bu günlük hayat bağlantıları yazılıda açık uçlu gerekçe puanı getirir.
Nanoparçacıklar ve çevre
Son sorularda gümüş nanoparçacıkların toksisitesi, küçük boyutla artan yüzey alanı ve ileri arıtma gereksinimi ele alınır. “Çok küçük boyut → hücre zarından geçiş → toksik etki” zincirini tam cümleyle yazın. Çevre kimyası bağlantısı 9. sınıf müfredatında giderek artmaktadır.
9. sınıf 2. dönem 2. yazılıya çalışma planı
Yazılıdan bir hafta önce Orbital PDF’yi çözmeden önce konu özetlerinizi kapatın. İlk gün Lewis + adlandırma, ikinci gün etkileşim + katılar, üçüncü gün buhar basıncı grafikleri, dördüncü gün viskozite ve yüzey gerilimi, son gün tam deneme süresinde (yaklaşık 40–50 dakika) PDF’yi çözüp çözüm anahtarıyla karşılaştırın.
“PDF görüntüle” ile kitapçığı açın; yanlış yaptığınız soru numaralarını not edip aynı gün video veya simülasyonlarla (molekül polaritesi, periyodik tablo) pekiştirin. Sınav günü periyodik tablo ve grup numaralarını kenara yazarak Lewis sorularında zaman kazanın.
Yazılıda çıkan temalar ve kazanımlar
MEB öğrenme çıktıları ve soru dağılımı
Etkileşimler
1Lewis nokta yapısı
KİM.9.2.4 Moleküllerin Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulunabilmeEtkileşimler
1Polar / apolar moleküller
KİM.9.2.5 Molekülleri polar ya da apolar olarak sınıflandırabilmeEtkileşimler
1IUPAC adlandırma
KİM.9.2.6 Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilmeEtkileşimden Maddeye
1Moleküller arası etkileşimler
KİM.9.2.7 Moleküller arası etkileşimleri sınıflandırabilmeEtkileşimden Maddeye
1Katıların özellikleri
KİM.9.2.8 Etkileşimlerin katıların özelliklerine etkilerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeEtkileşimden Maddeye
1Buhar basıncı
KİM.9.2.9 Sıvıların buhar basıncını etkileyen faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilmeEtkileşimden Maddeye
1Kaynama sıcaklığı
KİM.9.2.10 Sıvıların kaynama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik kanıt kullanabilmeEtkileşimden Maddeye
1Viskozite
KİM.9.2.11 Sıvıların viskozitesini etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel gözlem yapabilmeEtkileşimden Maddeye
2Adezyon, kohezyon ve yüzey gerilimi
KİM.9.2.12–9.2.13 Adezyon/kohezyon ve yüzey gerilimi| Tema / Ünite | Konu | Soru |
|---|---|---|
| Etkileşimler | Lewis nokta yapısı KİM.9.2.4 Moleküllerin Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulunabilme | 1 |
| Etkileşimler | Polar / apolar moleküller KİM.9.2.5 Molekülleri polar ya da apolar olarak sınıflandırabilme | 1 |
| Etkileşimler | IUPAC adlandırma KİM.9.2.6 Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Moleküller arası etkileşimler KİM.9.2.7 Moleküller arası etkileşimleri sınıflandırabilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Katıların özellikleri KİM.9.2.8 Etkileşimlerin katıların özelliklerine etkilerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Buhar basıncı KİM.9.2.9 Sıvıların buhar basıncını etkileyen faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Kaynama sıcaklığı KİM.9.2.10 Sıvıların kaynama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik kanıt kullanabilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Viskozite KİM.9.2.11 Sıvıların viskozitesini etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel gözlem yapabilme | 1 |
| Etkileşimden Maddeye | Adezyon, kohezyon ve yüzey gerilimi KİM.9.2.12–9.2.13 Adezyon/kohezyon ve yüzey gerilimi | 2 |
Soru tipleri ve öne çıkan başlıklar
PDF’de öne çıkan soru başlıkları
H₂S, CH₄, N₂, BF₃ ve HCl için Lewis nokta yapısı ve ortaklanmış valans elektron sayısı tablosu
LiF, CCl₄, Fe₂O₃, CuSO₄ ve IUPAC adlarından formül yazma soruları
Etil alkol–amonyak, CHCl₃–eter ve Na⁺–metanol çiftlerinde etkileşim türü sınıflandırması
Saf su ve asetonun denge buhar basıncı; yüzey alanının buhar basıncına etkisi
Dietil eter, etanol, su ve etilen glikol buhar basıncı–sıcaklık grafiği yorumu
Viskozite deneyi, su piresi ve lotus yaprağı ile adezyon–kohezyon uygulamaları
Gümüş nanoparçacıkların çevresel etkisi ve arıtma gereksinimi
Sınava hazırlık ipuçları
Sınav öncesi hızlı kontrol listesi
1.Lewis yapısı sorularında grup numarasından valans elektron sayısını hızlıca çıkarın.
2.Buhar basıncı sorularında moleküller arası kuvvet gücü ile uçuculuk ilişkisini ezberlemek yerine grafik okuyun.
3.IUPAC adlandırmada metal iyonlarında Roma rakamı (Fe₂O₃ → demir(III) oksit) kontrolünü atlamayın.
Sık sorulan sorular
9. sınıf 2. dönem 2. yazılı hangi konuları kapsar?
Bu yazılı; Lewis nokta yapısı, bileşik adlandırma, moleküller arası etkileşimler, katı türleri, buhar basıncı, kaynama, viskozite, adezyon–kohezyon ve yüzey gerilimi konularını içerir. Orbital ortak yazılı kitapçığında 9 ana soru bulunur.
Kaç sayfa ve kaç soru var?
Orbital ortak yazılı kitapçığı 10 sayfadır; 9 ana soru grubu ve son sayfalarda çözümlü cevap anahtarı bulunur.
Bu PDF Orbital Yayınları mı?
Evet. 2025/2026 Orbital Yayınları 9. Sınıf Kimya 2. Dönem 2. Ortak Yazılı soru kitapçığıdır; Ferrum yalnızca arşiv ve konu rehberi sunar.
PDF’yi nasıl görüntüleyebilirim?
Konu rehberi bu sayfada ücretsizdir. “PDF görüntüle” ile çözümlü kitapçığı Ferrum hesabınızla tarayıcı içi okuyucuda açarsınız.
Yazılıda çözüm anahtarı var mı?
Evet. PDF’nin son bölümünde soruların çözümleri ve gerekçeleri yer alır; özellikle buhar basıncı ve viskozite sorularında açıklamalı cevaplar verilmiştir.
PDF kapakında Senaryo 3 yazıyor, bu ne anlama geliyor?
Orbital Yayınları ortak yazılı kitapçıklarını okullara göre farklı senaryo numaralarıyla dağıtır. Bu PDF’nin kapak sayfasında Senaryo 3 ibaresi vardır; okulunuz farklı bir senaryo kullanıyorsa soru sırası değişebilir, konu kapsamı benzer kalır.
9. sınıf kimya yazılı soruları ve cevapları nerede?
Sorular ve çözümler aynı PDF dosyasında birleşiktir. “PDF görüntüle” ile hem soru sayfalarına hem çözüm anahtarına ulaşabilirsiniz.
Liste sayfasından bu yazılıya nasıl gelirim?
Ferrum Panel → Dokümanlar → Yazılı Soruları bölümünde 9. sınıf kartındaki PDF görüntüle düğmesi bu detay sayfasına yönlendirir.